MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMINI MOLIYALASHTIRISHNING IQTISODIY MOHIYATI VA AHAMIYATI

Authors

  • Dilafruzxon Maxsudjon qizi Xolmatova Tashkent International University mustaqil tadqiqotchisi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23497876

Abstract

Maqolada maktabgacha ta’lim tizimini moliyalashtirishning iqtisodiy mohiyati inson kapitali nazariyasi, tashqi samaralar va ijtimoiy ahamiyatga ega ne’matlar konsepsiyasi asosida tadqiq etilgan. O‘zbekistonda 2017–2025-yillarda maktabgacha ta’lim qamrovining 27 foizdan 75 foizgacha oshishi, nodavlat sektor ulushining sezilarli darajada kengayishi va davlat xarajatlarining yalpi ichki mahsulotga nisbati qiyosiyiqtisodiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari qamrovning kengayishida oilaviy va davlat-xususiy sheriklik asosidagi maktabgacha ta’lim tashkilotlarining muhim o‘rin tutganini, davlat moliyalashtirish darajasini rivojlangan mamlakatlar ko‘rsatkichlariga yaqinlashtirish hamda subsidiyalar monitoringi va xizmat sifatini baholash mexanizmlarini yanada takomillashtirish imkoniyatlari mavjudligini ko‘rsatdi. Bola boshiga normativ moliyalashtirish va natijaga asoslangan subsidiyalash bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Keywords

maktabgacha ta’lim, moliyalashtirish, inson kapitali, davlat-xususiy sheriklik, subsidiya, bola boshiga moliyalashtirish, qamrov darajasi

References

Becker, G. S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. University of Chicago Press.

Barnett, W. S. (2011). Effectiveness of early educational intervention. Science, 333(6045), 975–978.

Berlinski, S., Galiani, S., & Gertler, P. (2009). The effect of pre-primary education on primary school performance. Journal of Public Economics, 93(1), 219–234.

Cunha, F., & Heckman, J. (2007). The technology of skill formation. American Economic Review, 97(2), 31–47.

Heckman, J. J. (2006). Skill formation and the economics of investing in disadvantaged children. Science, 312(5782), 1900–1902.

Heckman, J. J., Moon, S. H., Pinto, R., Savelyev, P. A., & Yavitz, A. (2010). The rate of return to the HighScope Perry Preschool Program. Journal of Public Economics, 94(1), 114–128.

Friedman, M. (1955). The role of government in education. Solo R.A. (ed.) Economics and the Public Interest, 123–144.

OECD Family Database. PF3.1: Public spending on childcare and early education. – Paris: OECD, 2024.

O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi Qonuni, 2019-yil 16-dekabr, O‘RQ-595-son.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-apreldagi “Maktabgacha ta’lim tizimini yanada rag‘batlantirish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3651-son qarori.

Kun.uz. Qayta hisobotdan keyin O‘zbekistonning 2024-yilgi yalpi ichki mahsuloti 121 mlrd dollardan oshdi. – 2025-yil 17-noyabr.

World Bank. Uzbekistan’s Preschool Boom: Better Futures for Children and Mothers. – Washington, D.C., 2026-yil 9-iyun.

UNESCO. Global Education Monitoring Report 2026: Country case study – Uzbekistan. – Paris: UNESCO, 2026.

Gazeta.uz. Namanganda ishlamagan bog‘chalarga 1,3 mlrd so‘m subsidiya ajratilib, mablag‘lar talontoroj qilingani aniqlandi. – 2026-yil 6-oktabr.

Spot.uz. Ijaraga yengillik va 5 mlrd so‘mgacha kreditlar: xususiy bog‘chalar uchun qanday imtiyozlar berilmoqda? – 2026-yil 9-fevral.

UNICEF. Lessons learned from designing social impact bonds to expand preschool education (Uzbekistan). Education Case Study. – New York: UNICEF. – URL: https://www.unicef.org/media/119781/file

Downloads

Published

2026-10-20

How to Cite

Xolmatova, D. M. qizi. (2026). MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMINI MOLIYALASHTIRISHNING IQTISODIY MOHIYATI VA AHAMIYATI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 432–436. https://doi.org/10.5281/zenodo.23497876
Vol. 4 No. 10 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 10-son