SIRKULYAR IQTISODIYOT SARI: O‘ZBEKISTONDA CHIQINDILARNI BOSHQARISH MEXANIZMLARI VA BOZOR OMILLARI DIAGNOSTIKASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23602274Abstract
O‘zbekistonda chiqindilarni boshqarish tizimining joriy holati miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida diagnostika qilinib, jahon va Yevropa Ittifoqi amaliyoti bilan qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqotning maqsadi mamlakat va rivojlangan davlatlar o‘rtasidagi tafovutning mohiyatini aniqlash hamda chiqindilarni qayta ishlash darajasini belgilovchi asosiy omilni ilmiy jihatdan asoslashdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, tarkibiy tahlil va statistik guruhlash usullaridan foydalanildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, 2024-yilda hosil bo‘lgan 14,8 million tonna qattiq maishiy chiqindining atigi 6,1 foizi qayta ishlangani, 93,9 foizi esa poligonlarga yo‘naltirilgani aniqlandi. Chiqindi turlari bo‘yicha o‘tkazilgan tahlil muhim qonuniyatni aniqlash imkonini berdi: qayta ishlash darajasi texnologik imkoniyatlardan ko‘ra ko‘proq ikkilamchi xomashyo bozorining shakllanganlik darajasi bilan belgilanadi. Xalqaro qiyosiy tahlil asosiy tafovut qayta ishlash quvvatlarining hajmida emas, balki tizimning tarkibiy tuzilishida ekanini ko‘rsatdi. Olingan natijalar chiqindilarni boshqarish siyosatida asosiy e’tiborni yakuniy utilizatsiyadan chiqindilarni hosil bo‘lish manbasida alohida yig‘ish bosqichiga yo‘naltirish zarurligini asoslaydi.Keywords
qattiq maishiy chiqindilar, qayta ishlash darajasi, ikkilamchi xomashyo, chiqindilarni manbada alohida yig‘ish, poligon, chiqindilarni boshqarish, xalqaro qiyosiy tahlil, O‘zbekistonReferences
Ghisellini, P., Cialani, C., & Ulgiati, S. (2016). A review on circular economy: The expected transition to a balanced interplay of environmental and economic systems. Journal of Cleaner Production, 114, 11–32.
Kaza, S., Yao, L., & Bhada-Tata, P. (2050). Van Woerden F. What a Waste 2.0: A Global Snapshot of Solid Waste Management to 2050. World Bank.
Kirchherr, J., Reike, D., & Hekkert, M. (2017). Conceptualizing the circular economy: An analysis of 114 definitions. Resources, Conservation and Recycling, 127, 221–232.
Potting, J., Hekkert, M., Worrell, E., & Hanemaaijer, A. (2017). Circular Economy: Measuring Innovation in the Product Chain. PBL Netherlands Environmental Assessment Agency.
Reike, D., Vermeulen, W. J. V., & Witjes, S. (2018). The circular economy: New or refurbished as CE 3.0?. Resources, Conservation and Recycling, 135, 246–264.
Rizos, V., Tuokko, K., & Behrens, A. (2017). The Circular Economy: A Review of Definitions, Processes and Impacts. Centre for European Policy Studies.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 4-yanvardagi PF-5-son «Chiqindilarni boshqarish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-martdagi PF-56-son «Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish hamda kompleks tizimlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni.
Hakimov, A. (2024). Sirkulyar iqtisodiyot asosida yashil investitsiyalarni rivojlantirish.
Latipova, Sh. (2023). Sirkulyar iqtisodiyotni moliyalashtirish mexanizmlari.
Ismoilova, G. (2024). Sirkulyar iqtisodiyotda resurs tanqisligi masalalari.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
