ELEKTR TAQSIMLASH KORXONASIDA DAROMADNI TAN OLISH ZANJIRI: HISOB SIYOSATI VA AXBOROTNI OCHIB BERISH BOSQICHLARIDAGI TAKOMILLASHTIRISH IMKONIYATLARI («HUDUDIY ELEKTR TARMOQLARI» AJ MISOLIDA)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23637001Abstract
Maqolada elektr taqsimlash korxonasida daromadni tan olish zanjiri – huquqiy norma, 2010-yilgi Nizomdagi hisob yozuvi, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (MHXS, IFRS) bo‘yicha hisob siyosati va moliyaviy hisobotda axborotni ochib berish – beshta obyekt bo‘yicha baholangan: iste’mol hajmi, hisoblanmagan iste’mol bahosi, oldindan to‘lovlar, tarmoqqa ulash to‘lovi va penya. «Hududiy elektr tarmoqlari» AJda 25 ta tekshiruvdan 10 tasi to‘liq, 6 tasi qisman bajarilgan, 9 tasi esa bajarilmagan. Norma va hisob yozuvi bo‘yicha 10 ta tekshiruvdan 7 tasi, hisob siyosati, axborotni ochib berish va hisobot summasi bo‘yicha esa 15 ta tekshiruvdan 3 tasi to‘liq bajarilgan. Hisob siyosatida yuridik shaxslar uchun 2024-yil 1-iyuldan amalda bo‘lgan 100 foizlik oldindan to‘lov o‘rniga «30–50 foiz» ko‘rsatilgan. MHXS va milliy buxgalteriya hisobi standartlari (BHMS) bo‘yicha tuzilgan hisobotlar o‘rtasidagi farqlardan faqat tannarx tasnifi hujjatlar bilan mos keladi.Keywords
daromadni tan olish, hisob siyosati, MHXS (IFRS) 15, hisoblanmagan iste’mol, oldindan to‘lov, tarmoqqa ulash to‘lovi, penya, elektr taqsimlash korxonasiReferences
Oʻzbekiston Respublikasi 29.08.1998-yildagi “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviyhuquqiy bazasi toʻgʻrisida”gi 670-I-sonli Qonuni, https://lex.uz/uz/docs/-18942
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 31.08.2021-yildagi “Yuridik va jismoniy shaxslarni elektr tarmoqlariga ulash boʻyicha davlat xizmatlari koʻrsatishning maʼmuriy reglamentini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi 555-sonli qarori, https://lex.uz/docs/-5614095
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 16.04.2024-yildagi “Yoqilgʻi-energetika sohasida bozor mexanizmlarini joriy etishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 204-sonli qarori, https://lex.uz/uz/ docs/-6884060
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining 31.07.2010-yildagi “Elektr energiyasini sotishni buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi ro‘yxatdan o‘tgan qarori, ro‘yxat raqami 2127 https://lex.uz/docs/-1660446
European Commission. Commission Regulation (EU) 2016/1905 of 22 September 2016 amending Regulation (EC) No 1126/2008 as regards International Financial Reporting Standard 15. (2016). Official Journal of the European Union.
«Hududiy elektr tarmoqlari» AJ. 2025-yil uchun biznes-rejasi. – 2024 [Elektron resurs]. – URL: http://het. uz/uploads/a35dcdc2-fb24-1c21-1120-a8544c11e6c3_media_.pdf.
«Hududiy elektr tarmoqlari» AJ. Emitentning 2024-yil uchun yillik hisoboti. – 2025 [Elektron resurs]. – URL:
«Hududiy elektr tarmoqlari» AJ. IFRS Accounting Standards Separate Financial Statements and Independent Auditor’s Report, 31 December 2024. – 2025 [Elektron resurs]. – URL: http://het.uz/uploads/ c41273d0-d8d4-7009-2099-3e7111933891_media_.pdf.
«Hududiy elektr tarmoqlari» AJ. Buxgalteriya balansi (1-sonli shakl), 2025-yil 4-chorak. – 2026 [Elektron resurs]. – URL: http://het.uz/uploads/970dd178-2bd7-c0b8-72bf-7f1a3fcfd8da_media_.pdf.
«Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ. Консолидированная финансовая отчетность в соответствии со стандартами бухгалтерского учета МСФО и аудиторское заключение независимого аудитора, 31 декабря 2025 года. – 2026 [Электронный ресурс]. – URL: http://het.uz/uploads/4da8bd49-5a8c-814ae327-18f919f4cea5_media_.pdf.
«Hududiy elektr tarmoqlari» AJ. Moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot (2-sonli shakl), 2025-yil 4-chorak. – 2026 [Elektron resurs]. – URL: http://het.uz/uploads/f21345d4-9fab-2f84-ff71-ae1eff56bc11_media_.pdf.
«Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ. Сокращенная консолидированная финансовая отчетность, 30 июня 2026 года. – 2026 [Электронный ресурс]. – URL: http://het.uz/uploads/d2b64e6f-2f0b-561a-9bb2-9d64694fb943_media_.pdf.
Institute of Chartered Accountants of India, Expert Advisory Committee. Query No. 51. (2024). Compendium of Opinions, 43.
McMenamin, J. S. (2006). Modeling and Accounting Methods for Estimating Unbilled Energy / J.S. McMenamin. https://br.itron.
Рахимова, Х. Б. (2026). Особенности применения IFRS 15 «Выручка по договорам с покупателями» в акционерных обществах Республики Узбекистан. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali, 6(6), 250–256.
Shodiyev, A. A. (2024). Elektr energiyasini yetkazib berishda texnologik yo‘qotishlarni standartlashtirish. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, (6). https://doi.org/10.55439/EIT/
Yuz.uz. Elektr energiyasi to‘lovi bilan bog‘liq hisob-kitob qanday ishlashi tushuntirildi. – 2024-yil 7-iyul [Elektron resurs]. – URL: https://yuz.uz/uz/news/elektr-energiyasi-tolovi-bilan-bogliq-hisob-kitob-qandayishlashi-tushuntirildi.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
