TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY NATIJALARINING SHAKLLANISH TENDENSIYALARI

Authors

  • Asqar Ergashovich Absamatov Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23637100

Abstract

Maqolada O‘zbekiston tijorat banklari moliyaviy natijalarining 2020–2025-yillardagi shakllanishi Markaziy bank statistikasi asosida tahlil qilingan. Daromad manbalarining nisbati, soliq to‘langunga qadar foyda o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar hamda zaxira ajratmalarining yil davomida taqsimlanishi o‘rganilgan. Mazkur davrda jami daromadlar 4,1 barobar, sof foyda esa 2,7 barobar oshgan. Foizli marjaning sof operatsion daromaddagi (foizsiz xarajatlar chegirilgan yalpi operatsion daromaddagi) ulushi 62,9 foizdan 45,6 foizga pasaygan. Zaxiralargacha foydaning 51–78 foizi zaxira ajratmalariga yo‘naltirilgan. Foydaning 2021 va 2024-yillardagi pasayishi jami zaxira ajratmalarining mos ravishda 5,3 va 10,3 trln so‘mga ko‘payishi bilan birga kechgan. Olti yilning beshtasida kredit va lizing bo‘yicha ajratmalarning eng katta ulushi I chorakka to‘g‘ri kelgan. Yil davomida ajratmalar va sof foizsiz daromad bir yo‘nalishda o‘zgargan (korrelyatsiya koeffitsiyenti 0,75). Shu sababli har ikkala ko‘rsatkichda ham tiklangan zaxiralar sof foizsiz daromadda aks etgan bo‘lishi mumkinligini hisobga olish lozim. Tadqiqot natijalari asosida takliflar ishlab chiqilgan.

Keywords

tijorat banklari, moliyaviy natija, foizli marja, foizsiz daromadlar, zaxira ajratmalari, operatsion xarajatlar, sof foyda, omilli tahlil

References

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 16.02.2026-yildagi “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-21-sonli Farmoni, https://lex.uz/uz/docs/-8050769

Albertazzi, U. (2009). Bank Profitability and the Business Cycle / U. Albertazzi, L. Gambacorta. Journal of Financial Stability, 5(4), 393–409. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2008.10.002

Athanasoglou, P. P. (2008). Bank-Specific, Industry-Specific and Macroeconomic Determinants of Bank Profitability / P. P. Athanasoglou, S. N. Brissimis, M. D. Delis. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 18(2), 121–136. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2006.07.001

Borio, C. (2017). The Influence of Monetary Policy on Bank Profitability / C. Borio, L. Gambacorta, B. Hofmann. International Finance, 20(1), 48–63. https://doi.org/10.1111/infi.12104

Demirgüç-Kunt, A. (1999). Determinants of Commercial Bank Interest Margins and Profitability: Some International Evidence / A. Demirgüç-Kunt, H. Huizinga. The World Bank Economic Review, 13(2), 379–408. https://doi.org/10.1093/wber/13.2.379

DeYoung, R. (2004). Noninterest Income and Financial Performance at U.S. Commercial Banks / R. DeYoung, T. Rice. The Financial Review, 39(1), 101–127. https://doi.org/10.1111/j.0732-8516.2004.00069.x

Dietrich, A. (2014). The Determinants of Commercial Banking Profitability in Low-, Middle-, and High-Income Countries / A. Dietrich, G. Wanzenried. The Quarterly Review of Economics and Finance, 54(3), 337–354. https://doi.org/10.1016/j.qref.2014.03.001

Djalilov, K. (2016). Determinants of Bank Profitability in Transition Countries: What Matters Most? / K. Djalilov, J. Piesse. Research in International Business and Finance, 38, 69–82. https://doi.org/10.1016/j

Flamini, V. (2009). The Determinants of Commercial Bank Profitability in Sub-Saharan Africa / V. Flamini, L. Schumacher, C. McDonald. International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781451871623.00

International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: Financial System Stability Assessment [Elektron resurs]. – 2025. – (IMF Country Report; № 25/145). – URL: https://www.imf.org/-/media/files/publications/ cr/2025/english/1uzbea2025003-print-pdf.pdf.

Karaliyev, T. M. (2013). Tijorat banklari faoliyati tahlili / T. M. Karaliyev, O. B. Sattarov, I. F. Sayfiddinov. Iqtisod-Moliya.

Downloads

Published

2026-08-03

How to Cite

Absamatov, A. E. (2026). TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY NATIJALARINING SHAKLLANISH TENDENSIYALARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 1102–1111. https://doi.org/10.5281/zenodo.23637100

DOI

Pages

1102-1111

Citation

Vol. 4 No. 8 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 8-son