ПЕРЕНОСИМОЕ ПРАВО ДЛЯ НЕПОДВИЖНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ: ТЕРРИТОРИАЛЬНАЯ АСИММЕТРИЯ СПЕЦИАЛЬНЫХ ПРАВОВЫХ СИСТЕМ УЗБЕКИСТАНА И ДАТА-ЦЕНТРЫ ДЛЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23665444Abstract
В статье исследуется структурная архитектоника специальной правовой системы Ташкентского международного финансового центра (ТМФЦ), её территориальные границы и возможности её распространения на инфраструктуру искусственного интеллекта, расположенную за пределами территории центра. На основе анализа источников права, гарантий защиты активов и юрисдикции Ташкентского международного коммерческого суда, предусмотренных Законом № ЗРУ– 1158, правовая система дифференцирована на компоненты с территориальными, персональными, договорными и функциональными основаниями действия. Для демонстрации пространственного охвата норм в координации с Конституционным законом № ЗРУ–1169 «О Международном центре цифровых технологий» составлена правовая карта типового проекта ИИ-кампуса. Установлено, что система финансового центра и оговорки о Ташкентском международном коммерческом суде охватывают 41% правоотношений проекта, в сочетании с механизмом производственной зоны — 65%, а среди отношений с высокой специфичностью активов — 10%. Обосновано, что связующие правовые механизмы в рамках действующего законодательства способны повысить этот показатель до 50% без изменения пределов суверенного регулирования; также проведён сравнительный анализ с системами Международного финансового центра «Астана» и стран Персидского залива.Keywords
Ташкентский международный финансовый центр, конституционный закон, специальная правовая система, территориальная асимметрия, Ташкентский международный коммерческий суд, защита активов, дата-центры, искусственный интеллектReferences
- 1.O‘zbekiston Respublikasining «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi 2026-yil 13-iyuldagi O‘RQ–1158-son Konstitutsiyaviy qonuni. URL: https://lex.uz/docs/-8323797
- 2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning beshinchi Toshkent xalqaro investitsiya forumidagi nutqi (2026-yil 17-iyun). URL: https://president.uz/oz/lists/view/9317
- 3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Sun’iy intellekt texnologiyalarini yanada rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 2025-yil 22-oktabrdagi PF–189-son Farmoni.
- 4.Qoraqalpog‘istonni rivojlantirish va aholi farovonligini oshirish bo‘yicha yangi vazifalar belgilandi (2026-yil 19-sentabr). URL: https://president.uz/ru/lists/view/9642
- 5.O‘zbekiston Respublikasining «Raqamli texnologiyalar xalqaro markazi to‘g‘risida»gi 2026-yil 19-avgustdagi O‘RQ–1169-son Konstitutsiyaviy qonuni. URL: https://lex.uz/docs/-8420999
- 6.Erie, M. S. (2020). The New Legal Hubs: The Emergent Landscape of International Commercial Dispute Resolution. Virginia Journal of International Law, 60(2), 225–298.
- 7.Bookman, P. K. (2020). The Adjudication Business. Yale Journal of International Law, 45.
- 8.Dimitropoulos, G. (2021). International Commercial Courts in the ‘Modern Law of Nature’: Adjudicatory Unilateralism in Special Economic Zones. Journal of International Economic Law, 24(2). https://doi.org/10.1093/jiel/jgab017
- 9.Bookman, P. K., & Erie, M. S. (2021). Experimenting with International Commercial Dispute Resolution. AJIL Unbound, 115.
- 10.Chaisse, J., & Dimitropoulos, G. (2021). Special Economic Zones in International Economic Law: Towards Unilateral Economic Law. Journal of International Economic Law, 24(2), 229–257.
- 11.Dahdal, A. (2023). Navigating Judicial Conflict amidst Jurisdictional Expansion: Common Law Commercial Courts in Arab Civil Law Countries. Chinese Journal of Comparative Law, 11(2). https://doi.org/10.1093/cjcl/cxad009
- 12.Berkowitz, D., Pistor, K., & Richard, J. (2003). -F. Economic Development, Legality, and the Transplant Effect. European Economic Review, 47(1), 165–195.
- 13.Rodrik, D. (2008). Second-Best Institutions. American Economic Review, 98(2), 100–104.
- 14.Moberg, L. (2015). The Political Economy of Special Economic Zones. Journal of Institutional Economics, 11(1), 167–190.
- 15.UNCTAD. World Investment Report 2019: Special Economic Zones. — New York; Geneva: United Nations, 2019.
- 16.Klein, B., Crawford, R. G., & Alchian, A. A. (1978). Vertical Integration, Appropriable Rents, and the Competitive Contracting Process. Journal of Law and Economics, 21(2), 297–326.
- 17.Williamson, O. E. (1985). The Economic Institutions of Capitalism: Firms, Markets, Relational Contracting. Free Press.
- 18.Vernon, R. (1971). Sovereignty at Bay: The Multinational Spread of U.S. Enterprises. Basic Books.
- 19.North, D. C., & Weingast, B. R. (1989). Constitutions and Commitment: The Evolution of Institutions Governing Public Choice in Seventeenth-Century England. Journal of Economic History, 49(4), 803–832.
- 20.Nunn, N. (2007). Relationship-Specificity, Incomplete Contracts, and the Pattern of Trade. Quarterly Journal of Economics, 122(2), 569–600.
- 21.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Toshkent xalqaro moliya markazini tashkil etish to‘g‘risida»gi 2026-yil 30-martdagi PF–48-son Farmoni. URL: https://lex.uz/docs/-8103316
- 22.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini ishga tushirish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 2026-yil 10-sentabrdagi PF–188-son Farmoni. (2026). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 11.09.2026, 06/26/188/0919-son.
- 23.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi; xorijiy investitsiya va kreditlar ulushi. URL: https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1326.json; https:// api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1336.json
- 24.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati (2025-yil yanvar–dekabr). URL: https://stat.uz/img/news/talil-2025-jil-yanvar-dekabr-lotin-_p29731.pdf
- 25.O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. O‘zbekiston Respublikasining to‘lov balansi, xalqaro investitsiya mavqei va tashqi qarzi: 2024-yil. URL: https://cbu.uz/upload/medialibrary/ a11/4blvc0j6xwqehjfzacjl6m3kyabnbvja/uz_lat_BOP_IIP_ED_2024Q4.pdf
- 26.O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. 2025-yil uchun yillik hisobot. URL: https://cbu.uz/upload/ medialibrary/964/07iq5gf3vjv0vw7636kvcccbudz35jdm/Yillik-hisobot-2025.pdf
- 27.Moliya va raqamli texnologiyalar sohasidagi yangi tashabbuslar taqdimot qilindi (2026-yil 25-mart). URL: https://president.uz/oz/lists/view/9048
- 28.Constitutional Statute of the Republic of Kazakhstan «On the Astana International Financial Centre» / AIFC. URL: https://aifc.kz/legal-framework/constitutional-statute-of-the-republic-of-kazakhstan/constitutionalstatute-of-the-republic-of-kazakhstan-full-text/
- 29.AIFC General Rules, 2.1.4. Exempt activities / Astana Financial Services Authority. URL: https://orderly. myafsa.com/entiresection/a00010006000900020001/2.1.4.-exempt-activities
- 30.AIFC Court & IAC Present 2025 Results & Future Plans (6 January 2026) / AIFC International Arbitration Centre. URL: https://iac.aifc.kz/news/aifc-court-iac-present-2025-results-future-plans/
- 31.$6bn raised through the Astana International Financial Centre in 2025 and over 1,400 new companies were registered (26 December 2025) / AIFC. URL: https://aifc.kz/news/6bn-raised-through-the-astanainternational-financial-centre-in-2025-and-over-1400-new-companies-were-registered/
- 32.Dubai Law No. 16 of 2011 amending the Judicial Authority Law of the DIFC; Dubai Decree No. 19 of 2016 establishing the Joint Judicial Committee.
- 33.Al Reem Island Expansion / Abu Dhabi Global Market. URL: https://www.adgm.com/about/jurisdiction/ alreemisland
- 34.OECD. Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy — Global Anti-Base Erosion Model Rules (Pillar Two). — Paris: OECD Publishing, 2021.
Downloads
Published
2026-10-26
How to Cite
Alixanov, B. B. o‘g‘li. (2026). ПЕРЕНОСИМОЕ ПРАВО ДЛЯ НЕПОДВИЖНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ: ТЕРРИТОРИАЛЬНАЯ АСИММЕТРИЯ СПЕЦИАЛЬНЫХ ПРАВОВЫХ СИСТЕМ УЗБЕКИСТАНА И ДАТА-ЦЕНТРЫ ДЛЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 435–445. https://doi.org/10.5281/zenodo.23665444
Issue
Section
Articles
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


