QISHLOQ XOʻJALIGI KORXONALARIDA AUDITNING XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI VA BIOLOGIK AKTIVLAR AUDITINI RISKLARGA YOʻNALTIRILGAN HOLDA TASHKIL ETISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23906746Abstract
Maqolada qishloq xo‘jaligi korxonalarida ishlab chiqarish xarajatlari va biologik aktivlar auditini auditning xalqaro standartlari (AXS) asosida risklarga yo‘naltirilgan holda tashkil etish uslubiyati ishlab chiqilgan. Mavzuning dolzarbligi AXSning auditorlik faoliyati standartlari sifatida qonuniy tan olinishi va qishloq xo‘jaligi kooperativlarining majburiy audit doirasiga kiritilishi bilan izohlanadi. Tizimli tahlil, risklarni modellashtirish, analitik amallar va statistik testlar asosida AXS 315 ning ajralmas risk omillari bo‘yicha tarmoq risklari xaritasi, tasdiqlar darajasidagi risklar matritsasi, ozuqa normativlariga asoslangan analitik amallar modeli, biologik aktivlarning haqqoniy qiymati bo‘yicha baholovlarni tekshirish tartibi va Benford qonuni testi taklif etildi. Shartli misolda ozuqa xarajatlari va sut chiqishi bo‘yicha muhim farqlar aniqlanib, ularni tekshirish yo‘nalishlari asoslab berildi.Keywords
risklarga yo‘naltirilgan audit, auditning xalqaro standartlari, ishlab chiqarish xarajatlari, biologik aktivlar, ajralmas risk, analitik amallar, buxgalteriya baholovlariReferences
Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 25-fevraldagi “Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida”gi OʻRQ-677-son Qonuni. (n.d.). URL:.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga oʻtish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-4611-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/docs/4746047.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 11-apreldagi “Oʻzbekiston Respublikasi hududida qoʻllash uchun auditning xalqaro standartlarini tan olish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 171-son qarori. (n.d.). URL:.
О признании утратившими силу некоторых ведомственных нормативно-правовых актов, принятых Министерством финансов Республики Узбекистан: приказ Министра финансов Республики Узбекистан от 02.07.2021 г. № 43 (рег. № 3316 от 30.07.2021 г.). – URL: https://lex.uz/docs/5544479
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 12-maydagi “Chorvachilik tarmogʻi va yaylov xoʻjaligini zamonaviy boshqaruv tizimi va yangicha yondashuvlar asosida rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-179-son qarori. (n.d.). URL: https://lex.uz/uz/docs/8214026.
Handbook of International Quality Management, Auditing, Review, Sustainability and Other Assurance, and Related Services Pronouncements: 2026 Edition / International Auditing and Assurance Standards Board. – New York: IFAC, 2026. – URL: https://www.iaasb.org/news-events/2026-10/iaasb-2026-handbook-now-available-online-access-andprint-orders.
Martin, R. D., Rich, J. S., & Wilks, T. J. (2006). Auditing fair value measurements: a synthesis of relevant research. Accounting Horizons, 20(3), 287–303. https://doi.org/10.2308/acch.2006.20.3.287
Christensen, B. E., Glover, S. M., & Wood, D. A. (2012). Extreme estimation uncertainty in fair value estimates: implications for audit assurance. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 31(1), 127–146. https://doi.org/10.2308/
Cannon, N. H., & Bedard, J. C. (2017). Auditing challenging fair value measurements: evidence from the field. The Accounting Review, 92(4), 81–114. https://doi.org/10.2308/accr-51569
Griffith, E. E., Hammersley, J. S., & Kadous, K. (2015). Audits of complex estimates as verification of management numbers: how institutional pressures shape practice. Contemporary Accounting Research, 32(3), 833–863. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12104
Appelbaum, D., Kogan, A., & Vasarhelyi, M. A. (2017). Big Data and analytics in the modern audit engagement: research needs. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 36(4), 1–27. https://doi.org/10.2308/ajpt-51684
Prepare for takeoff: improving asset measurement and audit quality with drone-enabled inventory audit procedures / M.H. Christ, S.A. Emett, S.L. Summers, D.A. Wood. (2021). Review of Accounting Studies, 26(4), 1323–1343. https://doi.org/10.1007/s11142-020-09574-5
Nigrini, M. J., & Mittermaier, L. J. (1997). The use of Benford’s Law as an aid in analytical procedures. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 16(2), 52–67.
Nigrini, M. J. (2012). Benford’s Law: applications for forensic accounting, auditing, and fraud detection. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781119203094
Benson, T. (2014). Building good management practices in Ethiopian agricultural cooperatives through regular financial audits. Journal of Co-operative Organization and Management, 2(2), 72–82. https://doi.org/10.1016/j
Назарова, К. С. (2023). Ўзбекистонда аудитнинг халқаро стандартларини қўллаш хусусиятлари. Moliyaviy texnologiyalar, 3(2).
Абдиева, Н. Ш., & Обидхонов, Х. Х. (2025). Важные аспекты планирования аудита оценочных значений. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali, 5(03), 121–129.
Қўзиев, И., & Очилов, Ф. (2024). Аудиторлик хулосасини шакллантиришда таҳлилий амалларни қўллашнинг аҳамияти. Aktuar moliya va buxgalteriya hisobi ilmiy jurnali, 4(04).
Аликулов, А. И. (2011). Харажатлар ҳисоби ва таҳлилининг назарий ҳамда амалий масалалари: монография. Fan va texnologiya.
Alikulov, A. I., Ibodullaev, D., & Abdushukurov, X. B. (2024). Agroklasterlarda asosiy vositalarni modernizatsiyalash va taʼmirlash xarajatlari hisobini takomillashtirish. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. https://doi.org/10.5281/zenodo.12744072
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Auditorlik faoliyati sohasidagi 2026-yil I chorak natijalari [Elektron resurs]. – URL: https://gov.uz/en/imv/news/view/162515.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
