KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK FAOLIYATINI QO‘LLAB-QUVVATLASHNING XITOY MODELI VA UNI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23994236Abstract
Xitoyda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash tajribasi rentabellik ko‘rsatkichlari hamda tarmoq tarkibi nuqtayi nazaridan baholanib, mazkur tajribani O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslanadi. Tadqiqot doirasida Xitoyning 2016–2025-yillardagi belgilangan hajmdan yuqori xususiy sanoat korxonalari hamda O‘zbekistonning 2016–2024-yillardagi kichik korxonalari va mikrofirmalariga oid rasmiy statistik ma’lumotlar asosida sotuvdan tushgan tushum, foyda va sotuv rentabelligi ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilinadi. Savdo, sanoat va axborot-kommunikatsiya tarmoqlarining iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni aniqlanib, Xitoyda xususiy tadbirkorlikni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning amaldagi institutsional mexanizmlari o‘rganiladi. Olingan natijalar asosida O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan, iqtisodiyot tarmoqlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga oluvchi differensial moliyalashtirish va natijadorlik monitoringi modeli taklif etiladi.Keywords
Xitoy modeli, kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, sotuv rentabelligi, foyda marjasi, savdo, sanoat, kredit kafolatlari, faktoring, lizing, tarmoqlararo taqqoslashReferences
- 1.World Bank. World Development Indicators. GDP growth (annual %), China, 2016–2025 [Elektron resurs]. – URL: https://databank.worldbank.org/reports.aspx?country=CHN%2CDEU&series=NY.GDP.MKTP. KD.ZG&source=2.
- 2.World Bank. World Development Indicators. GDP growth (annual %), Uzbekistan, 2016–2025 [Elektron resurs]. – URL: https://databank.worldbank.org/reports.aspx?country=UZB&series=NY.GDP.MKTP. KD.ZG&source=2.
- 3.People’s Bank of China. Lending to Tech-Oriented SMEs and Inclusive Small and Micro Firms in 2025 [Elektron resurs]. – 2026. – 27 January. – URL: https://english.www.gov.cn/archive/statistics/202601/28/ content_WS69795f83c6d00ca5f9a08cbd.html.
- 4.National Financial Regulatory Administration of China. Measures to Support Financing for Micro and Small Enterprises: 23 Measures by Eight Agencies [Elektron resurs]. – 2025. – 21 May. – URL: https:// www.nfra.gov.cn/cn/view/pages/ItemDetail.html?docId=1210256&generaltype=0&itemId=915.
- 5.State Council of China. Plan on Strengthening Credit-Information Sharing and SME Financing [Elektron resurs]. – URL: https://www.wjq.gov.cn/zwgk/zfxxgk/zc/zfwj/art/2024/art_09f2ed0f473543e9af923b9e6a20edd3. html.
- 6.OECD. Financing SMEs and Entrepreneurs 2026: China Country Profile [Elektron resurs]. – 2026. – P. 152–155. – URL: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2026/03/financingsmes-and-entrepreneurs-2026_9098969d/075d8058-en.pdf.
- 7.Zhang, X., Li, J., Xiang, D., & Worthington, A. C. (2023). Digitalization, Financial Inclusion, and SME Financing: Evidence from China. Economic Modelling, 126. https://doi.org/10.1016/j
- 8.Guo, L., Xu, L., Wang, J., & Li, J. (2024). Digital Transformation and Financing Constraints of SMEs: Evidence from China. Asia-Pacific Journal of Accounting & Economics, 31(6), 966–986.
- 9.Lu, Z., Wu, J., Li, H., & Nguyen, D. K. (2022). Local Bank, Digital Financial Inclusion and SME Financing Constraints: Empirical Evidence from China. Emerging Markets Finance and Trade, 58(6), 1712–1725. https://doi.org/10.1080/1540496X.2021.1923477
- 10.Li, Q., & Hong, R. (2025). Does the “Little Giants” Certification Policy Promote the Innovation of Firms?. SAGE Open. https://doi.org/10.1177/21582440251378054
- 11.Fayziyeva, A. (2024). Kichik biznes va tadbirkorlikni rivojlantirishning xorij tajribasi va undan O‘zbekistonda foydalanish yo‘nalishlari. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, (4).
- 12.Sharipov, B. (2024). Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni yanada rivojlantirish: investitsiyalarni jalb qilishda xorijiy mamlakatlar tajribasi. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, (2).
- 13.Atamuratova, G. M. (2026). Kichik biznes tizimlarining iqtisodiy mohiyati va ularni modellashtirish bo‘yicha zamonaviy xorij tajribasi. Moliyaviy texnologiyalar [Elektron resurs].
- 14.World Bank. Improved Access to Finance to Help 7,000 Businesses in Uzbekistan Grow and Create Jobs [Elektron resurs]: Press Release. – 2025. – 15 December. – URL: https://www.worldbank.org/en/news/ press-release/2025/12/15/improved-access-to-finance-to-help-7000-businesses-in-uzbekistan-grow-andcreate-jobs.
- 15.National Bureau of Statistics of China. Annual Results of Industrial Enterprises above Designated Size, 2016–2025 [Elektron resurs]. – URL: https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202601/ t20260128_1962394.html.
- 16.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Kichik korxona va mikrofirmalarning sotishdan tushgan sof tushumi, 2016–2024-yillar [Elektron resurs]. – SIAT, 1.10.02.0001. – URL: https://siat.stat.uz/ data/1571/?lang=uz.
- 17.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Kichik korxona va mikrofirmalarning foyda solig‘ini to‘lagunga qadar foydasi (zarari) [Elektron resurs]. – SIAT, 1.10.02.0103. – URL: https://siat.stat.uz/ data/1574/?lang=uz.
- 18.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Kichik korxona va mikrofirmalarning 2024-yilgi moliyaviy ko‘rsatkichlari bo‘yicha press-reliz [Elektron resurs]. – URL: https://stat.uz/img/images/ishbilarmonlikdanmikrofirma-eng_p59459.pdf.
- 19.National Bureau of Statistics of China. Official Annual Private Industrial Enterprise Releases, 2016, 2023 [Elektron resurs]. – URL: https://www.stats.gov.cn/xxgk/sjfb/zxfb2020/201708/t20170816_1768161.html (2016); https://www.stats.gov.cn/sj/zxfb/202401/t20240126_1946914.html (2023).
- 20.National Bureau of Statistics of China. Fifth National Economic Census (No. 2): Entities by Sector [Elektron resurs]. – 2024. – URL: https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202412/t20241226_1957902.html.
Downloads
Published
2026-08-03
How to Cite
Butayev, J. I. o‘g‘li. (2026). KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK FAOLIYATINI QO‘LLAB-QUVVATLASHNING XITOY MODELI VA UNI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 1178–1183. https://doi.org/10.5281/zenodo.23994236
Issue
Section
Articles
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


