BUDJET MABLAG‘LARIDAN SAMARALI VA SHAFFOF FOYDALANISH: DAVLAT XARIDLARI RAQOBATI VA TASHABBUSLI BUDJET MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.24049946Abstract
Tezisda budjet mablag‘laridan samarali va shaffof foydalanishning ikki yo‘nalishi – davlat xaridlarida raqobatni kengaytirish va tashabbusli budjet mexanizmini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Raqobatsiz xaridlar ulushi 2024-yildagi 46 foizdan 2025-yilda 43 foizga qisqargani, PF-259-son farmon bilan 2030-yilgacha raqobatli usullar ulushini 80 foizga yetkazish maqsadi belgilangani ko‘rsatilgan. Auksion nazariyasidagi kutilayotgan eng past narx modeli asosida ishtirokchilar sonini ikkitadan to‘rttaga oshirish narxni 4,7 foizga pasaytirishi va davlat kompaniyalari xaridlarida ikki yilda taxminan 0,9 trln so‘m tejash imkonini berishi asoslangan. Tashabbusli budjet mahalliy moliyaning eng ommabop vositasiga aylangani, 2026-yil II mavsumida 3 188,8 mlrd so‘m ajratilib, 10,1 mln ovoz berilgani va 2 612 ta loyiha g‘olib bo‘lgani qayd etilgan. Tadqiqot natijasida xaridlarda raqobatni kengaytirish, ochiq indikatorlarni joriy etish hamda tashabbusli budjetning halolligi va adolatliligini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan.Keywords
davlat xaridlari, raqobat, to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnoma, tejash, shaffoflik, Hisob palatasi, tashabbusli budjet, ishtirokchi budjetlashtirish, ovoz berish, mahalla, adolatReferences
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi PF-259-son farmoni. - URL: https://lex. uz.
O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 22-apreldagi O‘RQ-684-son “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi Qonuni. - URL: https://lex.uz.
O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi. 2024-yil budjet ijrosi tashqi auditi natijalari (kun.uz, 2025-yil 12-may) va 2026-yil I yarim yillik axboroti (2026-yil 16-iyul). - URL: https://ach.gov.uz.
Gazeta.uz. Davlat xaridlarida raqobatsiz usullar ulushi to‘g‘risidagi tahliliy maqola. - 2026-yil 25-fevral. - URL: https://www.gazeta.uz.
Anhor.uz. Davlat kompaniyalarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlari tahlili. - 2026-yil 28-may. - URL: https:// anhor.uz.
Bandiera, O., Prat, A., & Valletti, T. (2009). Active and Passive Waste in Government Spending: Evidence from a Policy Experiment. American Economic Review. -, 99(4), 1278–1308.
McAfee, R. P., & McMillan, J. (1987). Auctions and Bidding. Journal of Economic Literature. -, 25(2), 699–738.
OECD. Recommendation of the Council on Public Procurement. OECD/LEGAL/0411. - Paris: OECD, 2015.
Khamidov, Kh. (2024). Citizen Participation in Budget Formation: Uzbekistan’s Experience. O‘zbekiston Respublikasining Avstriyadagi elchixonasi sayti. -.
Ochiq budjet portali. Tashabbusli budjet mavsumlari bo‘yicha ma’lumotlar. - URL: https://openbudget. uz (murojaat sanasi: 19.10.2026).
Open Budget: dedlayn tugamoqda. Barcha g‘olib loyihalar amalga oshadimi?. (2023). Kun.uz. -.
Wampler, B. (2007). Participatory Budgeting in Brazil: Contestation, Cooperation, and Accountability. - University Park: Pennsylvania State University Press, 2007. Pennsylvania State University Press.
Узбекистанцев предупредили об обмане с выплатами за голоса в Open Budget. (2026). Anhor.uz. -.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
