HUDUDLARNING TASHQI INVESTITSION SALOHIYATINI KOMPLEKS BAHOLASH VA UNDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI ANIQLASH

Authors

  • Beruniy Sultanboyevich Artiqov Mamun universiteti, Buxgalteriya hisobi kafedrasi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.24117216

Abstract

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi hududlarining tashqi investitsion salohiyatini kompleks baholash uchun iqtisodiy rivojlanish, sanoat, tashqi savdo, transport infratuzilmasi, tadbirkorlik, eksport va mehnat resurslarini tavsiflovchi yettita ko‘rsatkich asosida integral indeks ishlab chiqilgan. Indeksni qurishda asosiy komponentlar tahlili (PCA) qo‘llanilgan, vaznlar komponentlarning tushuntirilgan dispersiyadagi ulushiga ko‘ra aniqlangan. 2019–2025-yillar bo‘yicha hisoblangan indeks asosida hududlar reytingi tuzilgan. Salohiyat va amalda jalb qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar o‘rtasidagi bog‘liqlik regressiya orqali baholanib, salohiyatdan foydalanish samaradorligi koeffitsiyenti taklif etilgan. Natijalar Xorazm, Samarqand va Farg‘ona viloyatlarida mavjud salohiyat to‘liq ishga solinmayotganini, Buxoro, Sirdaryo va Namangan viloyatlarida esa investitsiyalar salohiyatdan yuqori ekanini ko‘rsatdi.

Keywords

tashqi investitsion salohiyat, integral indeks, asosiy komponentlar tahlili, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar, samaradorlik koeffitsiyenti, reyting, hududlar, Xorazm viloyati

References

  1. 1.O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 25-dekabrdagi O‘RQ-598-son “Investitsiyalar va investitsiya faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni. (n.d.). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
  2. 2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. (n.d.). Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
  3. 3.Asiedu, E. (2002). On the Determinants of Foreign Direct Investment to Developing Countries: Is Africa Different?. World Development, 30(1), 107–119. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(01)00100-0
  4. 4.Bartlett, M. S. (1954). A Note on the Multiplying Factors for Various χ² Approximations. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 16(2), 296–298. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1954.tb00174.x
  5. 5.Blonigen, B. A. (2005). A Review of the Empirical Literature on FDI Determinants. Atlantic Economic Journal, 33(4), 383–403. https://doi.org/10.1007/s11293-005-2868-9
  6. 6.Cheng, L. K., & Kwan, Y. K. (2000). What Are the Determinants of the Location of Foreign Direct Investment? The Chinese Experience. Journal of International Economics, 51(2), 379–400. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(99)00032-X
  7. 7.Dunning, J. H. (1980). Toward an Eclectic Theory of International Production: Some Empirical Tests. Journal of International Business Studies, 11(1), 9–31.
  8. 8.Fujita, M., Krugman, P., & Venables, A. J. (1999). The Spatial Economy: Cities, Regions, and International Trade. MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/6389.001.0001
  9. 9.Jolliffe, I. T., & Cadima, J. (2016). Principal Component Analysis: A Review and Recent Developments. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 374(2065). https://doi.org/10.1098/rsta.2015.0202
  10. 10.Kaiser, H. F. (1960). The Application of Electronic Computers to Factor Analysis. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 141–151. https://doi.org/10.1177/001316446002000116
  11. 11.Kaiser, H. F. (1974). An Index of Factorial Simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/10.1007/BF02291575
  12. 12.Krugman, P. (1991). Increasing Returns and Economic Geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499. https://doi.org/10.1086/261763
  13. 13.OECD, JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008. — DOI: https://doi.org/10.1787/9789264043466-en.
  14. 14.Soatov, N. M., Nabiyev, X., & Ayubjonov, A. H. (2019). Statistika: darslik. TDIU.
  15. 15.UNCTAD. World Investment Report 2002: Transnational Corporations and Export Competitiveness. — New York; Geneva: United Nations, 2002. — URL: https://unctad.org/publication/world-investment-report-2002.
  16. 16.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. SIAT — statistik ma’lumotlar bazasi: rasmiy elektron axborot manbasi. — URL: https://siat.stat.uz

Downloads

Published

2026-08-03

How to Cite

Artiqov, B. S. (2026). HUDUDLARNING TASHQI INVESTITSION SALOHIYATINI KOMPLEKS BAHOLASH VA UNDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI ANIQLASH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 1194–1202. https://doi.org/10.5281/zenodo.24117216

DOI

Pages

1194-1202

Citation

Vol. 4 No. 8 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 8-son