O‘ZBEKISTON QURILISH MATERIALLARI SANOATIDA HUDUDIY TALAB VA ISHLAB CHIQARISH MUTANOSIBLIGI: 2024 VA 2025-YILLAR TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.24248367Abstract
Maqolada O‘zbekiston qurilish materiallari sanoatida hududiy talab va ishlab chiqarish joylashuvining mutanosibligi 2024–2025-yillar kesimida baholangan. Empirik baza 14 hudud bo‘yicha SIATning 2024-M12 va 2025-M12 jamlanma qatorlaridan tuzildi. Taklif proksisi sifatida IFUT-23 bo‘yicha boshqa nometall mineral mahsulotlar ishlab chiqarish qiymati, talab proksisi sifatida qurilish ishlari qiymati olindi. Hududiy ulushlar nisbati, Pearson va Spearman korrelyatsiyasi, HHI hamda CR3 ko‘rsatkichlari hisoblandi. 2025-yilda Pearson r=0,829 va Spearman ρ=0,710 bo‘ldi. Besh hududda talab bosimi yuqori, besh hududda nisbatan muvozanatli va to‘rt hududda ishlab chiqarish yo‘nalganligi signali qayd etildi. HHI 2023-yildagi 0,1115 dan 2025-yilda 0,1058 gacha kamaydi. Natijalar natural tanqislik yoki ortiqcha quvvatni isbotlamaydi; ular mahsulot tarkibi, hududlararo jo‘natma va logistika xarajatlarini chuqur tekshirish uchun diagnostik saralash vositasi sifatida talqin qilinadi.Keywords
qurilish materiallari, hududiy mutanosiblik, talab proksisi, ishlab chiqarish joylashuvi, korrelyatsiya, HHI, strategik boshqaruvReferences
- 1.1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, SIAT. Qurilish ishlari hajmi (oylik), kod 1.04.02.0002. https://siat.stat.uz/data/2403/.
- 2.2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, SIAT. Hududlar bo‘yicha iqtisodiy faoliyat turlari kesimida sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi (oylik), ma’lumotlar to‘plamlari 4486–4499, kodlar 1.02.01.0077–1.02.01.0090. https://siat.stat.uz/data/4486/ dan https://siat.stat.uz/data/4499/ gacha.
- 3.3. United Nations. International Recommendations for Industrial Statistics 2008. Statistical Papers, Series M, No. 90. New York: United Nations, 2009. https://unstats.un.org/unsd/industry/Docs/IRIS_2008_En.pdf.
- 4.4. United Nations Statistics Division. International Standard Industrial Classification of All Economic Activities, Rev. 4, Division 23: Manufacture of Other Non-metallic Mineral Products. https://unstats.un.org/unsd/classifications/Econ/Detail/EN/27/23.
- 5.5. Krugman P. Increasing Returns and Economic Geography. Journal of Political Economy. 1991. Vol. 99, No. 3. P. 483–499. DOI: 10.1086/261763.
- 6.6. Ellison G., Glaeser E.L. Geographic Concentration in U.S. Manufacturing Industries: A Dartboard Approach. Journal of Political Economy. 1997. Vol. 105, No. 5. P. 889–927. DOI: 10.1086/262098.
- 7.7. Delgado M., Porter M.E., Stern S. Clusters, Convergence, and Economic Performance. Research Policy. 2014. Vol. 43, No. 10. P. 1785–1799. DOI: 10.1016/j.respol.2014.05.007.
- 8.8. Lee H.L. Aligning Supply Chain Strategies with Product Uncertainties. California Management Review. 2002. Vol. 44, No. 3. P. 105–119. DOI: 10.2307/41166135.
- 9.9. Christopher M., Towill D. An Integrated Model for the Design of Agile Supply Chains. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management. 2001. Vol. 31, No. 4. P. 235–246. DOI: 10.1108/09600030110394914.
- 10.10. Kumar M., Tsolakis N., Agarwal A., Srai J.S. Developing Distributed Manufacturing Strategies from the Perspective of a Product-Process Matrix. International Journal of Production Economics. 2020. Vol. 219. P. 1–17. DOI: 10.1016/j.ijpe.2019.05.005.
- 11.11. Thomé A.M.T., Scavarda L.F., Fernandez N.S., Scavarda A.J. Sales and Operations Planning: A Research Synthesis. International Journal of Production Economics. 2012. Vol. 138, No. 1. P. 1–13. DOI: 10.1016/j.ijpe.2011.11.027.
- 12.12. Wooldridge J.M. Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data. 2nd ed. Cambridge, MA: MIT Press, 2010. ISBN 978-0-262-23258-6.
- 13.13. OECD. OECD Supply Chain Resilience Review: Navigating Risks. Paris: OECD Publishing, 2025. DOI: 10.1787/94e3a8ea-en.
- 14.14. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, SIAT. Qurilish ishlari hajmi (yillik), kod 1.04.02.0001. https://siat.stat.uz/data/2402/.
- 15.15. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, SIAT. Hududlar bo‘yicha iqtisodiy faoliyat turlari kesimida sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi (yillik), ma’lumotlar to‘plamlari 4604–4617. https://siat.stat. uz/data/4604/ dan https://siat.stat.uz/data/4617/ gacha.
Downloads
Published
2026-08-03
How to Cite
Turdiyev, A. S. (2026). O‘ZBEKISTON QURILISH MATERIALLARI SANOATIDA HUDUDIY TALAB VA ISHLAB CHIQARISH MUTANOSIBLIGI: 2024 VA 2025-YILLAR TAHLILI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 896–903. https://doi.org/10.5281/zenodo.24248367
Issue
Section
Articles
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


