To‘g‘ri xarajatlar usuli va to‘liq yutuvchi xarajatlar usuli tizimlarining afzalliklari va farqli jihatlari amaliy misolda
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15783696Keywords:
to‘g‘ri xarajatlar usuli, to‘liq yutuvchi xarajatlar usuli, xarajatlar hisobi, boshqaruv hisobi, rentabellik, O‘zbekiston, moliyaviy hisobot.Abstract
Zamonaviy ishlab chiqarish korxonalarida xarajatlar hisobini yuritish tizimining tanlanishi narx belgilash,
rentabellikni tahlil qilish va strategik qarorlar qabul qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada to‘g‘ri xarajatlar
usuli va to‘liq yutuvchi xarajatlar usuli tizimlarining nazariy asoslari, amaliy qo‘llanilishi va afzalliklari batafsil tahlil etiladi.
Adabiyotlar sharhi va empirik tadqiqotlar bu tizimlarning boshqaruv va moliyaviy hisobotlardagi ahamiyatini yoritib beradi.
PULP AND PAPER MCHJ misolida olib borilgan solishtirma tahlil har ikkala tizimning iqtisodiy asoslanganligini tasdiqlaydi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ri xarajatlar usuli tizimi qisqa muddatli boshqaruv qarorlarini qabul qilish va narx
siyosatini shakllantirishda samarali hisoblanadi, to‘liq yutuvchi xarajatlar usuli tizimi esa moliyaviy hisobot va soliq hisoboti
yuritishda muhim ahamiyatga ega. Maqola O‘zbekiston ishlab chiqarish sektorida ushbu tizimlarni gibrid shaklda joriy
etish bo‘yicha tavsiyalar bilan yakunlanadi.
References
Anthony, R. N., & Govindarajan, V. (2007). Management Control Systems. McGraw-Hill.
Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (1992). The Balanced Scorecard. Harvard Business Review.
Khazratovna, Abdullayeva Fazilat. “Analysis of the Form of Receivables and Accounts Payables of Enterprises and
Organizations in the Republic of Uzbekistan for the Quarter of 2024.” Innovation Science and Technology, 1(2), 2025,
–95.
Bhimani, A., & Langfield-Smith, K. (2007). Structure, formality and strategy. Management Accounting Research.
De Lange, R., & Koen, C. (2017). ERP and production control. Journal of Industrial Management.
Khalikulova, Yulduz Panjiyevna. “O‘zbekistonda ijara va lizing hisobini aks ettirish: amaliyot, tamoyillar va kelajakdagi
rivojlanish tendensiyalari.” Innovative Achievements in Science 2024, 4(39), 2025, 200–204.
Tannenbaum, S. I. (2018). Designing document systems. Journal of Manufacturing Systems.
Jones, M., & Smith, R. (2019). Document management and lean production. International Journal of Operations Management.
Saipidinov, Ilham M., et al. “Digitalization of Green Accounting of Climate-Resilient E-Business in Support of Decarbonization.”
In: Green Accounting and Digitalization of E-Business for Sustainable Development. IGI Global Scientific
Publishing, 2025, 49–72.
Khalikulova, Yulduz Panjiyevna. “Rental and Leasing Accounting Practices in Uzbekistan: A Comprehensive Overview
and Future Directions.” Innovative Achievements in Science 2024, 4(39), 2025, 205–209.
Tashbaev, Bobir, Bunyod Usmonov, and Sanjar Omanov. “Analysis of Public Debt Policy and Its Effectiveness in Uzbekistan.”
In: Development of International Entrepreneurship Based on Corporate Accounting and Reporting According to
IFRS: Part B. Emerald Publishing Limited, 2024, 191–195.
Usmonov, Bunyod. “The Impact of the Financial Ratios on the Financial Performance. A Case of Chevron Corporation
(CVX).” International Conference on Next Generation Wired/Wireless Networking. Cham: Springer Nature Switzerland,
Usmonov, Bunyod, et al. “Evaluation of Capital Efficiency of Companies in the Analysis of Financial Potential (In
the Case of Uzbekistan).” In: ESG Management of the Development of the Green Economy in Central Asia. Cham:
Springer International Publishing, 2023, 459–469.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.