Tijorat banklari orqali jinoiy yo‘l bilan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish mexanizmlari

Tijorat banklari orqali jinoiy yo‘l bilan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish mexanizmlari

Authors

  • Sunnatillo Rustamov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.16879893

Keywords:

AML, CFT, tijorat banklari, shubhali tranzaksiyalar, FATF, EAG, riskga asoslangan yondashuv

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari orqali jinoyiy yo‘l bilan olingan daromadlarni
legallashtirishga qarshi kurashish (AML) mexanizmlari, ularning huquqiy asoslari va amaldagi tizim samaradorligi
tahlil qilinadi. Milliy qonunchilikning FATF va EAG xalqaro standartlariga moslashuvi jarayoni, bank ichki monitoring
tizimlarining ishlash prinsiplari hamda riskga asoslangan yondashuvning afzalliklari yoritiladi. Shuningdek, 2018–2024-
yillar davomidagi statistik ma’lumotlar, trendlar va prognozlar asosida AML tizimining amaliy natijalari baholanadi. Tahlil
natijalariga ko‘ra, bank sektorida shubhali tranzaksiyalarni aniqlash aniqligi (precision) ko‘rsatkichi yildan-yilga oshib
bormoqda, biroq noto‘g‘ri ogohlantirishlar (false positives) ulushi yuqoriligicha qolmoqda. Tadqiqot yakunida tijorat
banklarida AML/CFT mexanizmlarini yanada takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Author Biography

Sunnatillo Rustamov


Bosh prokuratura huzuridagi iqtisodiy
jinoyatlarga qarshi kurashish
Departamenti Toshkent viloyati boshqarmasi
Ohangaron tuman bo‘limi ish yurituvchisi

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 28-iyundagi PF–6252-sonli Farmoni “O‘zbekiston Respublikasining

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini

tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish milliy tizimini rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”. https://

lex.uz/docs/5482727

2. O‘zbekiston Respublikasining 2004-yil 26-avgustdagi 660-II-sonli Qonuni “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni

legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi

kurashish to‘g‘risida”. https://lex.uz/docs/283717

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-sonli Farmoni “Yangi O‘zbekiston – 2030”

strategiyasi to‘g‘risida. Lex.uz.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4477-sonli Qarori (2019-yil 4-oktabr) “Investitsiyalarni boshqarish tizimini

takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. Lex.uz.

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-60-son Qarori (2022-yil 28-yanvar) “Davlat-xususiy sheriklik asosida

amalga oshiriladigan yirik loyihalar to‘g‘risida”. Lex.uz.

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–5992-sonli Farmoni, 2020-yil 12-may. Lex.uz.

7. Financial Action Task Force (FATF). International Standards on Combating Money Laundering and the Financing of

Terrorism & Proliferation. Paris: FATF, 2023. https://www.fatf-gafi.org

8. Eurasian Group (EAG) Annual Reports 2018–2024. https://eurasiangroup.org

9. Unger, B., & Ferwerda, J. (2011). Money Laundering: A Key to Understanding Transnational Crime, Corruption, and

Terrorism. Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9780857934000

10. Masciandaro, D., & Takáts, E. (2015). The Economics of AML/CFT: What Shapes Policy Effectiveness? Journal of

Money Laundering Control, 18(1), 1–24. https://doi.org/10.1108/JMLC-01-2014-0002

11. Reuter, P., & Truman, E. M. (2004). Chasing Dirty Money: The Fight Against Money Laundering. Institute for International

Economics. https://www.piie.com/publications/books/chasing-dirty-money

12. OECD. (2024). Money Laundering Risks from Virtual Assets. Paris: OECD Publishing.

13. World Bank. (2023). Uzbekistan Infrastructure Governance Report. www.worldbank.org

14. Schneider, F. (2010). Turnover of Organized Crime and Money Laundering: Some Preliminary Empirical Findings.

Public Choice, 144(3–4), 473–486. https://doi.org/10.1007/s11127-010-9678-x

15. Zdanovic, M., & Koller, T. (2018). Effectiveness of Anti-Money Laundering Measures in the Banking Sector. Journal of

Money Laundering Control, 21(3), 245–260. https://doi.org/10.1108/JMLC-01-2017-0004

16. Ivanov, A., & Petrov, V. (2020). Application of Artificial Intelligence in Anti-Money Laundering Monitoring Systems.

Journal of Financial Crime, 27(4), 1235–1248. https://doi.org/10.1108/JFC-03-2020-0045

17. Abdirahmanov, N. (2022). Blockchain-Based KYC and Real-Time Transaction Analysis in Kazakhstan’s Banking

Sector. Journal of Money Laundering Control, 25(3), 567–582. https://doi.org/10.1108/JMLC-09-2021-0102

18. Mamatqulov, R. (2022). O‘zbekiston tijorat banklarida AML/CFT mexanizmlarini xalqaro standartlarga moslashtirish

yo‘llari. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti nashriyoti.

19. Sattorova, D. (2023). Kriptoaktivlar bilan bog‘liq tranzaksiyalarda pul yuvish xavfi va uni tartibga solish masalalari.

Journal of Financial Law, 2(1), 55–64.

20. Xudoyberdiyev, A. (2021). AML tizimida inson resurslari salohiyatini oshirish va texnologik yechimlarni joriy etish

yo‘nalishlari. Banking and Finance Review, 4(3), 88–96.

21. Yusupov, I. (2022). Strengthening International Financial Intelligence Cooperation and Establishing a Beneficial Owner

Registry in Uzbekistan’s AML System. Journal of Financial Regulation and Compliance, 30(4), 512–528. https://doi.

org/10.1108/JFRC-05-2022-0081

22. Ergasheva, N. (2023). Mitigating Money Laundering Risks in Cryptocurrency Operations within the Banking Sector of

Uzbekistan. Journal of Money Laundering Control, 26(2), 389–404. https://doi.org/10.1108/JMLC-11-2022-0132

23. Rakhimov, F. (2021). Enhancing Independence of Internal Audit and Compliance Units in Commercial Banks:

A Risk-Based Regulatory Approach for Uzbekistan. Central Asian Economic Review, 23(1), 77–94. https://doi.

org/10.47526/2021-23-1-7

24. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklari AML/CFT monitoring bo‘limlari ichki hisobotlari (2018–

2024). Muallif hisob-kitobi asosida.

25. EAG hisobotlari va tijorat banklari ma’lumotlari asosida muallif hisob-kitobi (2023–2024).

26. O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarining ochiq yillik hisobotlari va EAG (Eurasian Group on Combating Money

Laundering and Financing of Terrorism) tahliliy materiallari asosida muallif hisob-kitobi.

27. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma’lumotlari, tijorat banklari ochiq hisobotlari va EAG tahliliy hisobotlari

asosida muallif hisob-kitobi.

Downloads

Published

2025-08-01

How to Cite

Rustamov , S. (2025). Tijorat banklari orqali jinoiy yo‘l bilan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish mexanizmlari. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 3(8). https://doi.org/10.5281/zenodo.16879893
Loading...