O‘ZBEKISTON SHAROITIDA QISHLOQ XO’JALIGI MAHSULOTLARI EKSPORTINING IQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLOVCHI OMILLAR TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17580672Keywords:
iqtisodiy barqarorlik, eksport, qishloq xo‘jaligi, omillar tahlili, diversifikatsiya, raqamli texnologiyalar, logistika, eksport siyosati.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksportining iqtisodiy barqarorligini ta’minlovchi
asosiy omillar tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda 2019–2025-yillar davomida agroeksport faoliyatining dinamikasi va
eksport barqarorligiga ta’sir etuvchi ichki hamda tashqi omillar (ishlab chiqarish samaradorligi, logistika infratuzilmasi,
valyuta barqarorligi, innovatsiyalar va bozor diversifikatsiyasi) iqtisodiy tahlil usullari yordamida o‘rganilgan. Milliy
statistika qo‘mitasi va UzAgroExport ma’lumotlari asosida 2025-yilning yanvar–sentyabr oylarida oziq-ovqat mahsulotlari
eksportining 41 foizga, meva-sabzavot eksportining esa 39 foizga o‘sgani aniqlangan. Ekonometriya tahlili natijalariga
ko‘ra, ishlab chiqarish samaradorligi va logistika infratuzilmasi barqarorlikning asosiy drayverlari sifatida baholangan.
Tadqiqot yakunida iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash uchun eksportni diversifikatsiya qilish, raqamli texnologiyalarni
keng joriy etish, logistika tizimini modernizatsiya qilish hamda eksportni sug‘urtalash mexanizmlarini rivojlantirish bo‘yicha
takliflar ishlab chiqilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Tashqi savdo aylanmasi to‘g‘risida hisobot (2025-yil yanvar–
sentyabr holatiga ko‘ra). – Toshkent, 2025. – https://stat.uz
2. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat tarmog‘ining eksport salohiyatini
oshirish istiqbollari to‘g‘risida analitik ma’ruza. – Toshkent, 2024.
3. Abdurahmonov Q.X. (2020). Qishloq xo‘jaligi eksporti samaradorligini oshirish mexanizmlari. Toshkent: Iqtisodiyot.
4. Tursunov B.O. (2021). Agricultural Export Logistics and Competitiveness in Uzbekistan. Journal of Agricultural
Economics and Policy, 5(2), 45–56.
5. Hasanov A. (2019). Irrigatsiya tizimining modernizatsiyasi va agrar eksport samaradorligi. O‘zMU Ilmiy axboroti, 3(1),
112–120.
6. World Bank. (2023). Uzbekistan: Agricultural Competitiveness and Export Potential Report. Washington, DC.
7. Karimov Sh.R. (2022). Qishloq xo‘jaligi eksporti rentabelligi va makroiqtisodiy omillar. Iqtisod va Jamiyat, 4(6), 87–96.
8. UzAgroExport agentligi. Meva-sabzavot mahsulotlari eksporti bo‘yicha 2024–2025 yillar tahliliy hisobot. – Toshkent,
2025. – https://uzagroexport.uz
9. UzExim Bank. Eksportni sug‘urtalash va kreditlash mexanizmlari bo‘yicha amaliy ko‘rsatma. – Toshkent, 2025. –
10. FAO. Food and Agriculture Trade Outlook for Central Asia, 2025. – Rome: FAO Regional Office for Europe and Central
Asia, 2025.
11. World Bank. Uzbekistan Agricultural Competitiveness Project Implementation Status Report. – Washington D.C., 2024.
12. Asian Development Bank (ADB). Agro-Export Infrastructure Development in Uzbekistan. – Manila: ADB Working
Paper, 2024.
13. United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Sustainable Agricultural Value Chains in Central Asia:
Uzbekistan Case Study. – Geneva, 2023.
14. CAREC Institute. Food Security and Agricultural Trade Integration in Central Asia. – Urumqi, 2023.
15. OECD. Agricultural Trade Policy and Resilience in Emerging Economies. – Paris, 2024.
16. Karimova N. B. Agroeksport faoliyatining iqtisodiy barqarorlik omillari. – “Iqtisodiyot va innovatsiyalar” jurnali, №3,
2023. – B. 41–49.
17. Jo‘rayev D. A. Agrosanoat eksportida barqarorlikni ta’minlovchi omillar tahlili. – Toshkent: “Iqtisodiyot” nashriyoti, 2022.
– 186 b.
18. Qahhorov B. Raqamli texnologiyalar orqali eksport tizimini modernizatsiya qilish yo‘nalishlari. – O‘zbekiston iqtisodiyoti
va innovatsiyalar jurnali, №1, 2025. – B. 28–35.
19. G‘ulomov S., Murodov U. Qishloq xo‘jaligi eksportining mintaqaviy rivojlanish modeli. – Toshkent: “Fan va taraqqiyot”,
2024. – 172 b.
20. Kun.uz. “2025-yilda O‘zbekistonning agrar eksporti 1,6 mln tonnaga yetdi.” – 2025-yil, 21-oktabr.
21. Caspian Post. Uzbekistan’s Agricultural Exports Boom with 1.3 Million Tons of Fruits and Vegetables. – 2025-yil,
yanvar.
22. FAOSTAT. Agricultural Production and Export Data of Uzbekistan (2019–2025). – Rome: FAO Data Portal, 2025.
23. Xodjayev S. M. Qishloq xo‘jaligi eksportining mintaqaviy barqarorligini oshirishda innovatsiyalar roli. – “TDIU ilmiy
axborotnomasi”, №2, 2024. – B. 54–62.
24. Trading Economics. Uzbekistan Export Indicators by Commodity Group (2025). – https://tradingeconomics.com/
uzbekistan/exports
25. Porter M. E. Clusters and Competitive Advantage in the Global Economy. – Harvard Business Review, Vol. 78, No. 6,
2021.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.