MULKIY SOLIQLARNING MAHALLIY BUDJET DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI TAʼSIRINI BAHOLASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18207564Keywords:
mulkiy soliqlar, soliq ma’muriyatchiligi, soliq xavfsizligi, kadastr bahosi, soliq nazorati, soliq yuki, soliq imtiyozlari, mol-mulk, investitsiya, iqtisodiy xavfsizlik.Abstract
Ushbu maqolada mulkiy soliqlarning mahalliy budjet daromadlarini shakllantirishdagi ta’sirini baholash
masalalari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida resurs va mulkiy soliqlar dinamikasi, yalpi ichki mahsulot
(YaIM) hamda budjet daromadlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, O‘zbekistonda mulkiy soliqlarning YaIM va jami soliq
tushumlaridagi ulushi, davlat va mahalliy budjetlarda mulkiy soliq tushumlarining o‘sish tendensiyalari o‘rganiladi.
Shuningdek, mulkiy soliqlardan tushadigan daromadlarning mahalliy budjetlardagi ulushi, soliq to‘lovchilar sonining
o‘zgarish dinamikasi, soliq turlari kesimida qo‘llanilayotgan soliq imtiyozlari hamda ularning budjet daromadlariga
ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda mulkiy soliqqa tortish samaradorligini oshirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan
bo‘lib, xususan, kadastr agentligi va soliq organlari o‘rtasidagi axborot almashinuvini kuchaytirish orqali soliq hisobini
takomillashtirish zarurligi asoslab beriladi.
Bundan tashqari, soliq xavfsizligini ta’minlash maqsadida mavjud tahdidlar va tavakkalchiliklarni aniqlash hamda
baholashga qaratilgan algoritm taklif etiladi.
References
I. Normativ-huquqiy hujjatlar va metodologik ahamiyatga molik nashrlar
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. - Toshkent: O‘zbekiston, 2024.
2. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi. O‘zbekiston Respublikasi 2019-yil 30-dekabrdagi O‘RQ-599-son Qonuni
bilan tasdiqlangan. https://lex.uz/docs/-4674011
3. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi. O‘zbekiston Respublikasi 2013-yil 26-dekabrdagi O‘RQ-360-son Qonuni
bilan tasdiqlangan. https://lex.uz/docs/-2302187
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 13-avgustdagi 666-sonli “Ishlab chiqarish maydonlaridan
foydalanish samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. https://lex.uz/ru/docs/-3866498
5. O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlarining 2020-yildagi ijrosi to‘g‘risida”gi
hisobot bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasining xulosasi.
II. Monografiyalar, darsliklar va ilmiy tadqiqotlar
6. Vahobov A., Jo‘rayev A. Soliqlar va soliqqa tortish: darslik. - Toshkent: Sharq, 2009. - 285 b.
7. To‘ychiyev N.J., Mirkhoshimov A.M., Plakhtiy K.A. Ko‘chmas mulkni baholash asoslari: o‘quv qo‘llanma. - Toshkent:
Adolat, 2000. - 280 b.
8. Schumpeter J. Teoriya ekonomicheskogo razvitiya. Kapitalizm, sotsializm i demokratiya. - Moskva: Eksmo, 2007. - 864
s.
9. Alfirman L. Estimating Stochastic Frontier Tax Potential: Can Indonesian Local Governments Increase Tax Revenues
under Decentralization? - Boulder: University of Colorado at Boulder, Working Paper 03-19, 2003. - 35 p.
10. Aliev B.Kh., Musaeva Kh.M. Development of tax federalism in the context of Russian reforms // Taxes and Financial
Law. - 2012. - № 3.
11. Bingyang Lü. Why China’s Tax Revenue Is Likely to Maintain Its Rapid Growth: An Explanation within the Framework
of Tax Capacity and Tax Effort // Social Sciences in China. - 2012. - Vol. XXXIII, No. 1. - P. 108-126.
12. Brehm S. Fiscal Incentives, Public Spending, and Productivity: County-Level Evidence from a Chinese Province //
World Development. - 2013. - Vol. 46. - P. 92-103.
13. Pardayev U. Davlat budjetini prognozlashtirish uslubiyotini takomillashtirish: falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi
avtoreferati. - Toshkent, 2018. - 25-26 b.
14. Musalimov Sh. Mol-mulk solig‘ini hisoblash va undirish mexanizmini takomillashtirish: falsafa doktori (PhD)
dissertatsiyasi. - Toshkent, 2020. - 32-35 b.
15. To‘lakov U. Ko‘chmas mulkni soliqqa tortish mexanizmini takomillashtirish: falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi
avtoreferati. - Toshkent, 2022. - 20-27 b.
III. Elektron manbalar
16. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi rasmiy sayti. - https://soliq.uz
17. Ko‘chmas mulk obyektlariga bo‘lgan huquqlarning davlat reyestri. - https://davreyestr.uz
18. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi rasmiy sayti. - https://kadastr.uz
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.