BUDJЕT TАSHKILОTLАRIDА BUDJЕTDАN TАSHQАRI MАBLАG‘LАRNING NАZОRАTINI TАSHKIL QILISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18663050Keywords:
budjetdan tashqari mablag‘lar, moliyaviy nazorat, budjet tashkilotlari, rivojlantirish jamg‘armasi, g‘aznachilik ijrosi, xarajatlar smetasi, buxgalteriya hisobi, moliyaviy intizom, shaffoflik.Abstract
Mazkur maqolada budjet tashkilotlarida budjetdan tashqari mablag‘lar ustidan moliyaviy nazoratni tashkil
etishning nazariy va amaliy jihatlari kompleks yondashuv asosida yoritilgan. Tadqiqotda budjetdan tashqari mablag‘larning
shakllanish manbalari, ularni xarajatlar smetasi asosida rejalashtirish hamda maqsadli va samarali sarflanishini ta’minlash
mexanizmlari tahlil qilingan. Xususan, ta’lim va tibbiyot muassasalarida shakllanadigan budjetdan tashqari tushumlar —
to‘lov-kontrakt mablag‘lari, maxsus to‘lovlar, rivojlantirish jamg‘armalari hamda homiylik mablag‘lari ustidan nazoratni
amalga oshirishning o‘ziga xos xususiyatlari ochib berilgan.
Maqolada moliyaviy nazorat jarayonida g‘aznachilik ijrosi tizimi, buxgalteriya hisobi registrlari, sintetik va analitik hisob
ma’lumotlarining o‘zaro mosligi hamda ularning ishonchliligini ta’minlash masalalari ilmiy asosda izohlangan. Shuningdek,
budjet intizomini mustahkamlash, mablag‘lardan oqilona va samarali foydalanishni ta’minlashda nazorat mexanizmlarining
ahamiyati asosli ilmiy xulosalar orqali yoritilgan. Tadqiqot natijalari budjet tashkilotlarida moliyaviy shaffoflikni oshirish,
moliyaviy risklarni minimallashtirish va boshqaruv samaradorligini kuchaytirishga xizmat qiladi.
References
1. Premchand, A. Public Financial Management. Washington, DC: International Monetary Fund, 1999.
2. Allen, Richard, and Daniel Tommasi. Managing Public Expenditure: A Reference Book for Transition Countries. Paris:
OECD, 2001.
3. Павлова, Л. П. Бюджетная система и бюджетный процесс. Москва: Финансй и статистика, 2010.
4. Новодворский, В. Д., анд О. В. Рудаков. Бухгалтерский учет в бюджетных учреждениях. Москва: Инфра-М,
2012.
5. To‘rayev, B. X. Davlat moliyasini boshqarish. Toshkent: Iqtisodiyot, 2018.
6. Shoalimov, Sh. Sh. Budjet hisobi va hisobotini takomillashtirish masalalari. Toshkent: Moliya, 2019.
7. Xudoyberdiyev, A. A. “Ta’lim muassasalarida to‘lov-kontrakt mablag‘lari hisobi va nazorati.” Moliya va bank ishi jurnali,
no. 3 (2020): 45–52.
8. O‘zbekiston Respublikasi. Budjet kodeksi. Toshkent: Adliya vazirligi, 2013. https://lex.uz/docs/-2304138.
9. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish bo‘yicha
yo‘riqnoma. Toshkent, 2020.
10. Xakimov, B. J., Alimov, B. B., Xolmirzayev, U. A., and Polatov, A. X. Iqtisodiy tahlil nazariyasi. Toshkent: “Iqtisod-
Moliya”, 2013.
11. Abdulazizovich, X. U. B., and Muhabbat, N. “Increasing Competitiveness in the Commodity Market in Industrial
Enterprises.” Obrazovanie, Nauka i Innovatsionnye Idei v Mire, 42(1) (2024): 197–206.
12. Холмирзаев, У. А. “Дебитор қарзларини айланиши таҳлилини такомиллаштириш масалалари.” 2023.
13. Холмирзаев, У. А., and Самижонова, Ш. С. “Совершенствование отражения денег в бухгалтерском балансе.”
Экономика и социум, 5-2 (92) (2022): 755–766.
14. Холмирзаев, У. А., and Камолдинов, О. О. “Аспекты совершенствования представления информации о
дебиторской задолженности по оборотным средствам в бухгалтерском балансе.” Экономика и социум, 5-2 (92)
(2022): 767–779.
15. Abdulazizovich, X. U. B. “Bilimlar iqtisodiyoti shakllanishining ustuvor yo‘nalishlari.” Journal of New Century Innovations,
74(2) (2025): 65–70.
16. Xolmirzayev, U. B. “Bilimlar iqtisodiyoti shakllanishi evolyutsiyasini tavsiflovchi nazariy yondashuvlar.” Yashil Iqtisodiyot
va Taraqqiyot, 1(10) (2023).
17. Isomukhamedov, A., Kholmirzayev, U., Tursunov, U., Ergashev, I., Aliyeva, G., Karimova, S., and Nadirov, U. “Using
AI Enterprise Expenses Prediction and Budgeting Mechanisms.” Reliability: Theory & Applications, 20 (SI 10 (88))
(2025): 365–371.
18. Xolmirzayev, U. B., and Ubaydullayev, T. “O‘zbekiston Respublikasida davlat-xususiy sheriklik sohasida me’yoriyhuquqiy
bazani ishlab chiqish.” Green Economy and Development, 3(10).
19. Batirova, R., and Xolmirzayev, U. B. “Ulgurji savdo qoidalari va chakana savdodan farqli tomonlari.” Green Economy
and Development, 3(9).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.