MAHALLIY BUDJETLARDA TRANSFERTLARGA QARAMLIK DARAJASINI BAHOLASH (XORAZM VILOYATI MISOLIDA)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18937030Keywords:
mahalliy budjet, transfert, fiskal qaramlik, moliyaviy mustaqillik, budjetlararo munosabatlar, Xorazm viloyati, desentralizatsiya.Abstract
Ushbu maqolada Xorazm viloyati mahalliy budjeti misolida transfertlarga qaramlik darajasi empirik usullar
orqali baholangan. 2020–2024 yillar davomidagi budjet ma'lumotlari asosida transfertga qaramlik indeksi (TDI), moliyaviy
mustaqillik koeffitsienti (MMK) hamda fiskal tafovut koʻrsatkichlari hisoblab chiqilgan. Regressiya tahlili natijalari transfert
hajmi va budjet xarajatlari oʻrtasida sezilarli bog‘liqlik mavjudligini koʻrsatdi (β = 0,4538; R² = 0,598). Oʻrganilgan davrda
Xorazm viloyatida TDI koʻrsatkichi 25,67–51,14 foiz oralig‘ida tebranib, respublika oʻrtacha koʻrsatkichidan yuqori
boʻlgan. 2023 yil transfertlarga eng yuqori darajadagi qaramlik kuzatilgan yil sifatida ajralib turadi. Tadqiqot natijalari
asosida mahalliy soliq bazasini kengaytirish, budjetlararo munosabatlarni takomillashtirish hamda fiskal desentralizatsiya
jarayonlarini chuqurlashtirish boʻyicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
References
1. Oates, W. E. (1972). Fiscal Federalism. New York: Harcourt Brace Jovanovich.
2. Bird, R. M., & Smart, M. (2002). Intergovernmental fiscal transfers: International lessons for developing countries.
World Development, 30(6), 899–912.
3. Rodden, J. (2002). The dilemma of fiscal federalism: Grants and fiscal performance around the world. American
Journal of Political Science, 46(3), 670–687.
4. Weingast, B. R. (2009). Second generation fiscal federalism: The implications of fiscal incentives. Journal of Urban
Economics, 65(3), 279–293.
5. Kurlyandskaya, G., Golovanova, N., & Barbashova, N. (2012). Local Government Finance: The Challenges of the 21st
Century. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
6. Ergashev, I. (2019). Mahalliy budjetlarning moliyaviy mustaqilligi: muammo va yechimlar. Iqtisodiyot va innovatsion
texnologiyalar, 4(2), 45–58.
7. Toshmatov, Sh. (2021). Oʻzbekistonda budjetlararo munosabatlarni isloh qilish yoʻnalishlari. Moliya va bank tizimi
jurnali, 3(1), 12–24.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. (2020–2024). Mahalliy budjetlar toʻgʻrisidagi hisobotlar. Available at: www.
mf.uz
9. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi. (2024). Oʻzbekiston raqamlarda. Toshkent: DSQ nashriyoti.
10. Musgrave, R. A. (1959). The Theory of Public Finance. New York: McGraw-Hill.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.