AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA DIVIDEND TO‘LASH QOBILIYATI KOEFFITSIYENTINING MAQBUL ORALIG‘INI ANIQLASH VA UNING INVESTITSION SAMARADORLIKKA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19441448Keywords:
Dividend siyosati, dividend to‘lash qobiliyati koeffitsiyenti, KDT, investitsion samaradorlik, aksiyalar rentabelligi, Tobin’s Q, rentabellik (ROE), aksiyadorlik jamiyatlari, ekonometrik tahlil, OLS regressiya, korporativ boshqaruv, ESG ko‘rsatkichlari, moliyaviy barqarorlik.Abstract
Mazkur tadqiqot aksiyadorlik jamiyatlarida dividend siyosatining investitsion samaradorlikka ta’sirini
baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi dividend to‘lash qobiliyati koeffitsiyentining (KDT) optimal
darajasini aniqlash hamda uning aksiyalar rentabelligi, kompaniya qiymati va umumiy investitsion jozibadorlikka ta’sirini
ilmiy asoslashdan iborat. Tadqiqot doirasida 2020–2024 yillar oralig‘ida aksiyadorlik jamiyatlarining moliyaviy va bozor
ko‘rsatkichlari asosida ekonometrik tahlil amalga oshirildi. Tahlil jarayonida oddiy eng kichik kvadratlar usuli (OLS)
qo‘llanilib, KDT hamda investitsion samaradorlik ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik nolinear model asosida baholandi.
Natijalar dividend siyosati va investitsion samaradorlik o‘rtasida teskari U-shaklli bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. Empirik
tahlillar asosida dividend to‘lash qobiliyati koeffitsiyentining maqbul oraliq chegarasi (0,4 ≤ KDT ≤ 0,7) aniqlanib, aynan
shu intervalda kompaniyalarning moliyaviy barqarorligi, aksiyalar rentabelligi va bozor qiymati maksimal darajada
shakllanishi isbotlandi. Tadqiqot natijalari dividend siyosatini optimallashtirish orqali aksiyadorlik jamiyatlarining investitsion
jozibadorligini oshirish hamda ularning uzoq muddatli barqaror rivojlanishini ta’minlash mumkinligini ko‘rsatadi
References
1. Modigliani F., Miller M. Dividend Policy, Growth, and the Valuation of Shares // Journal of Business. – 1961. – Vol. 34,
No. 4. – P. 411–433.
2. Jensen M., Meckling W. Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure // Journal of
Financial Economics. – 1976. – Vol. 3. – P. 305–360.
3. Bhattacharya S. Imperfect Information, Dividend Policy, and the “Bird in the Hand” Fallacy // Bell Journal of Economics.
– 1979. – Vol. 10. – P. 259–270.
4. Miller M., Rock K. Dividend Policy under Asymmetric Information // Journal of Finance. – 1985. – Vol. 40. – P. 1031–
1051.
5. La Porta R., Lopez-de-Silanes F., Shleifer A., Vishny R. Agency Problems and Dividend Policies around the World //
Journal of Finance. – 2000. – Vol. 55. – P. 1–33.
6. Damodaran A. Investment Valuation: Tools and Techniques for Determining the Value of Any Asset. – New York: Wiley,
2012.
7. Brealey R., Myers S., Allen F. Principles of Corporate Finance. – New York: McGraw-Hill, 2020.
8. OECD Principles of Corporate Governance. – Paris: OECD Publishing, 2015.
9. World Bank. World Development Report 2023: Investing in Development. – Washington DC: World Bank, 2023.
10. UNCTAD. World Investment Report 2024. – Geneva: United Nations, 2024.
11. Black B., Jang H., Kim W. Does Corporate Governance Affect Firm Value? Evidence from Korea // Journal of Law,
Economics, and Organization. – 2006. – Vol. 22. – P. 366–413.
12. Fama E., French K. Disappearing Dividends: Changing Firm Characteristics or Lower Propensity to Pay? // Journal of
Financial Economics. – 2001. – Vol. 60. – P. 3–43.
13. Ўзбекистон Республикасининг “Акциядорлик жамиятлари ва акциядорлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
тўғрисида”ги Қонуни. – Тошкент, 2014.
14. Ўзбекистон Республикаси Президентининг инвестиция сиёсати ва корпоратив бошқарувни ривожлантиришга
оид фармонлари. – Тошкент, 2020–2024.
15. Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси маълумотлари. – Тошкент, 2024.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.