RAQAMLI TO‘LOVLAR VA O‘ZBEKISTONDA KORPORATIV BOSHQARUV SHAFFOFLIGI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19453669Keywords:
raqamli to‘lovlar, korporativ boshqaruv, shaffoflik, O‘zbekiston, raqamli iqtisodiyotAbstract
Raqamli moliyaviy infratuzilma o‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlarda iqtisodiy modernizatsiyaning muhim
tarkibiy qismiga aylanib bormoqda. Ushbu maqola raqamli to‘lov tizimlarining kengayishi O‘zbekistonda korporativ
boshqaruv shaffofligining yaxshilanishiga qanday hissa qo‘shishini tahlil qiladi. Agentlik nazariyasi va institutsional
iqtisodiyotga asoslanib, raqamli to‘lov tizimlari firmalar, regulyatorlar hamda manfaatdor tomonlar o‘rtasidagi axborot
assimetriyasini kamaytiruvchi informatsion nazorat mexanizmlari sifatida konseptualizatsiya qilinadi. Tahlil O‘zbekistonning
milliy to‘lov infratuzilmasiga, jumladan, Uzcard, Humo, mobil bank platformalari va Markaziy bankning Tezkor to‘lov
tizimiga qaratilgan. Empirik dalillar shuni ko‘rsatadiki, raqamli tranzaksiyalar hajmining ortishi moliyaviy kuzatuvchanlikni
yaxshilaydi, monitoring imkoniyatlarini mustahkamlaydi va norasmiy moliyaviy faoliyat imkoniyatlarini kamaytiradi.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli moliyaviy infratuzilma verifikatsiya jarayonlarini bevosita iqtisodiy tranzaksiyalar
ichiga integratsiya qilish orqali an’anaviy boshqaruv mexanizmlarini to‘ldirishi mumkin
References
1. Brynjolfsson E., McAfee A. Ikkinchi mashina davri: yorqin texnologiyalar asrida mehnat, taraqqiyot va farovonlik. –
Nyu-York: W.W. Norton & Company, 2014. – 306 b.
2. Claessens S., Yurtoglu B. Rivojlanayotgan bozorlarda korporativ boshqaruv: sharh // Emerging Markets Review. –
2013. – 15-jild. – B. 1–33.
3. Jensen M. C., Meckling W. H. Firma nazariyasi: boshqaruv xulqi, agentlik xarajatlari va mulkchilik tuzilmasi // Journal
of Financial Economics. – 1976. – 3-jild, 4-son. – B. 305–360.
4. North D. C. Institutlar, institutsional o‘zgarishlar va iqtisodiy ko‘rsatkichlar. – Kembrij: Cambridge University Press,
1990. – 152 b.
5. Shleifer A., Vishny R. V. Korporativ boshqaruv bo‘yicha sharh // Journal of Finance. – 1997. – 52-jild, 2-son. – B.
737–783.
6. Vial G. Raqamli transformatsiyani tushunish: sharh va ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari // Journal of Strategic Information
Systems. – 2019. – 28-jild, 2-son. – B. 118–144.
7. OECD. Raqamli hukumat indeksi: 2019 yil natijalari. – Parij: OECD Publishing, 2020. – 64 b.
8. Birlashgan Millatlar Tashkiloti. Elektron hukumat tadqiqoti 2022: raqamli hukumatning kelajagi. – Nyu-York: BMT, 2022.
– 300 b.
9. Jahon banki. Raqamli rivojlanish bo‘yicha umumiy hisobot. – Vashington: Jahon banki, 2024. – 120 b.
10. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik hisobot. – Toshkent, 2025.
11. O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi. Raqamli soliq ma’muriyati hisoboti. – Toshkent, 2024.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.