BANKLARNING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI XALQARO USULLAR VA MEZONLAR ASOSIDA BAHOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH

BANKLARNING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI XALQARO USULLAR VA MEZONLAR ASOSIDA BAHOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Suxrob G‘aybulloyev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20735231

Keywords:

moliyaviy barqarorlik, Bazel III, kredit riski, sintetik koeffitsiyent, reyting agentliklari, likvidlilik riski, LCR, NSFR, GAP-tahlil, stress-test, CIR, CAMELS PT, erta ogohlantirish, prognostik baholash.

Abstract

Mazkur maqolada banklarning moliyaviy barqarorligini xalqaro usullar va mezonlar — Bazel
III, CAMELS va stress-test asosida baholashni takomillashtirishga oid besh yo‘nalishdagi ilmiy yangiliklar
asoslanadi: kredit riskini CAMELS (60%) va xalqaro reyting agentliklari (40%) sintetik koeffitsiyenti asosida
baholash hamda mahalliy kontragentlar uchun TIER1 ning 25% limiti; likvidlilik riskini uchta himoya chizig‘i,
LCR, NSFR va GAP-tahlil orqali boshqarish hamda avtomatik erta ogohlantirish mexanizmi; sakkiz ssenariyli
majburiy stress-test tizimi; operatsion samaradorlik uchun CIR ning yuqori chegarasini 50% darajasida belgilash;
shuningdek, an’anaviy CAMELS tizimini prognostik (+P) va texnologik (+T) bloklar bilan boyitgan “CAMELS PT”
modeli. Takliflar O‘zbekistonning uchta tijorat banki — Asia Alliance Bank, Aloqabank va Mikrokreditbankning
2020–2025-yillardagi ma’lumotlari asosida empirik jihatdan asoslanib, AT “Aloqabank” misolida aprobatsiyadan
o‘tkazilgan.

Author Biography

Suxrob G‘aybulloyev

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchisi

References

1. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A global regulatory framework for more resilient

banks and banking systems. Revised version. – Basel: Bank for International Settlements, 2011; Basel

Committee on Banking Supervision. Basel III: Finalising post-crisis reforms. – Basel: Bank for International

Settlements, 2017.

2. Basel Committee on Banking Supervision. Stress testing principles. – Basel: Bank for International

Settlements, 2018.

3. Basel Committee on Banking Supervision. Corporate governance principles for banks. – Basel: Bank

for International Settlements, 2015.

4. Diamond D. W., Dybvig P. H. Bank runs, deposit insurance, and liquidity // Journal of Political Economy.

– 1983. – Vol. 91, No. 3. – P. 401–419. DOI: 10.1086/261155.

5. Demirgüç-Kunt A., Detragiache E. Does deposit insurance increase banking system stability? An

empirical investigation // Journal of Monetary Economics. – 2002. – Vol. 49, No. 7. – P. 1373–1406. DOI:

10.1016/S0304-3932(02)00171-X.

6. Cole R. A., Gunther J. W. Predicting bank failures: A comparison of on- and off-site monitoring systems //

Journal of Financial Services Research. – 1998. – Vol. 13, No. 2. – P. 103–117. DOI: 10.1023/A:1007954718966.

7. Barr R. S., Seiford L. M., Siems T. F. Forecasting bank failure: A non-parametric frontier estimation

approach // Recherches Économiques de Louvain / Louvain Economic Review. – 1994. – Vol. 60, No. 4. – P.

417–429.

8. Berger A. N., Humphrey D. B. Efficiency of financial institutions: International survey and directions

for future research // European Journal of Operational Research. – 1997. – Vol. 98, No. 2. – P. 175–212. DOI:

10.1016/S0377-2217(96)00342-6.

9. Reinhart C. M., Rogoff K. S. This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. – Princeton:

Princeton University Press, 2009.

10. Adrian T., Qureshi M. S., Tsuruga T. Bank to sovereign risk transmission: New evidence // Global

Financial Stability Notes. – Washington, DC: International Monetary Fund, 2025. – No. 2025/003.

11. Mishkin F. S. Understanding financial crises: A developing country perspective. – Cambridge, MA:

National Bureau of Economic Research, 1996. – NBER Working Paper No. 5600.

12. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi faoliyati ko‘rsatkichlari, statistik byulletenlar va

yillik hisobotlar. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024–2025.

13. International Monetary Fund; World Bank. Republic of Uzbekistan: Financial Sector Assessment

Program — Financial System Stability Assessment. – Washington, DC: International Monetary Fund, 2025. –

IMF Staff Country Report No. 25/145.

Downloads

Published

2026-05-01

How to Cite

G‘aybulloyev , S. (2026). BANKLARNING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI XALQARO USULLAR VA MEZONLAR ASOSIDA BAHOLASHNI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20735231
Loading...