QISHLOQ XO‘JALIGIDA DRON TEXNOLOGIYALARINING MEHNAT VA ENERGIYA RESURSLARINI TEJASHGA TA’SIRINI INTEGRAL BAHOLASH METODIKASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21380483Keywords:
agrodron, resurs tejamkor texnologiyalar, mexanizatsiya samaradorligi, integral baholash, mehnat unumdorligi, energiya tejamkorligi, aniq dehqonchilik, O‘zbekiston.Abstract
Qishloq xo‘jaligini barqaror rivojlantirish va resurs tejamkor texnologiyalarga bosqichmabosqich
o‘tish sharoitida uchuvchisiz uchish apparatlari (agrodronlar) mexanizatsiyaning istiqbolli vositasiga
aylanmoqda. Mazkur maqolada qishloq xo‘jaligida dron texnologiyalarining mehnat va energiya resurslarini
tejashga ta’sirini kompleks baholovchi integral metodika taklif etiladi. Metodika mehnat unumdorligi, energiya
tejamkorligi, yoqilg‘i va quvvat sarfi, suv sarfi hamda iqtisodiy samaradorlikni ifodalovchi besh guruh ko‘rsatkichni
optimallashtirish va vaznlashtirilgan yig‘indi asosida yagona integral indeksni shakllantirishga asoslanadi.
Paxtachilikdagi purkash jarayoni misolida an’anaviy (traktorli) va dron texnologiyalarining qiyosiy hisob-kitoblari
amalga oshirildi. Olingan natijalar dron texnologiyasining integral samaradorlik ko‘rsatkichi sinov tekshiruvlarda
sezilarli darajada yuqori ekanini ko‘rsatadi hamda resurs tejamkorligini miqdoriy baholashda taklif etilgan
metodikaning amaliy ahamiyatini tasdiqlaydi.
References
1. Agro drones reduce water usage in spraying: Operational data review. Tapscape, 2025. URL: https://www.
tapscape.com
2. Agriculture spraying drones: Benefits and resource savings. Farmonaut Precision Farming, 2025. URL:
3. The economics of drone spraying: ROI for farmers. Avary Drone Analytical Review, 2025.
4. Drone spraying in agriculture: Efficiency, cost and best practices. Jinghong Drone Technical Review, 2025.
5. Reducing energy and environmental footprint in agriculture: A study on drone spraying vs. conventional
methods. PLOS ONE. 2025. DOI: 10.1371/journal.pone.0323779.
6. Rehman A. et al. Integrated framework of renewable energy, IoT-based energy management and precision
robotics in smart agriculture. 2024.
7. Saaty T. L., Vargas L. G. Models, Methods, Concepts and Applications of the Analytic Hierarchy Process.
Springer, 2012.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 12-dekabrdagi “Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash
darajasini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ-431-son qarori. https://lex.uz/uz/docs/-7261011
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 12-avgustdagi “Qishloq xo‘jaligi sohasiga zamonaviy
texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish to‘g‘risida” PF-130-son Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-
7694880?ONDATE=15.08.2025%2000
10. Sahni R. et al. Efficiency of drone spraying in precision agriculture: Chemical waste, water use and yield.
2024.
11. FAO. Precision Agriculture Technologies for Sustainable Crop Production. Rome: FAO, 2023.
12. Yallappa D., Veerangouda M. et al. Development and evaluation of drone-mounted sprayer for crop
protection. Agricultural Engineering, 2021.
13. Mogili U. R., Deepak B. B. V. L. Review on application of drone systems in precision agriculture. Procedia
Computer Science. 2018. Vol. 133. P. 502–509.
14. O‘zbekiston 2026-yilda agrodronlar parkini kengaytiradi: qishloq xo‘jaligida dron xizmatlari. Spot.uz, 2025.
URL: https://www.spot.uz
15. Qishloq xo‘jaligi faoliyatini zamonaviy dron texnologiyalari asosida raqamlashtirish: ilmiy-amaliy loyiha //
O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari va kadastr agentligi rasmiy axborot xizmati. Toshkent, 2022. URL:
16. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-noyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi
Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida” 721-son qarori. https://lex.
uz/uz/docs/-5748172
17. O‘zbekiston va Malayziya dronlar ishlab chiqarishda hamkorlik qiladi: Yangiyo‘l tumanidagi Qishloq
xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish ilmiy-tadqiqot instituti hududida aqlli qishloq xo‘jaligi texnikalari va
agrodronlarni mahalliylashtirilgan holda ishlab chiqarish loyihasi. Daryo.uz. 2025-yil 6-fevral. URL: https://
daryo.uz
18. O‘zbekiston 2026-yilda Xitoydan 50 dan ortiq agrodron oladi: Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzurida dron
xizmatlarini ko‘rsatuvchi markaz faoliyati. Spot.uz. 2025-yil 10-dekabr. URL: https://www.spot.uz
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.