TIJORAT BANKLARI LIKVIDLILIGINI MAKROPRUDENSIAL TARTIBGA SOLISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22659727Abstract
Tadqiqotda tijorat banklari likvidliligini makroprudensial tartibga solishning nazariy asoslari,
xalqaro tajribasi hamda O‘zbekiston Respublikasi bank tizimidagi zamonaviy holati tahlil qilingan. 2020–2025-yillarda
O‘zbekiston bank tizimida yuz bergan tarkibiy o‘zgarishlar, Bazel III standartlarining bosqichma-bosqich joriy etilishi,
Markaziy bankning uch qatlamli tartibga solish yondashuvi, shuningdek, LCR, NSFR va CAR ko‘rsatkichlari dinamikasi
ekonometrik usullar asosida o‘rganilgan. 828 ta kuzatuvga asoslangan regressiya tahlili va GARCH(1,1) modeli
yordamida LCR koeffitsientiga ta’sir etuvchi omillar aniqlanib, Markaziy bankning asosiy stavkasi, tizimdagi likvidlilik
ortiqligi, kreditlar o‘sishi va D-SIB maqomi omillarining statistik jihatdan sezilarli ta’siri baholangan. Shuningdek,
stress-test natijalari, raqamli to‘lov tizimlarining kunlik likvidlilikka ta’siri hamda O‘zbekiston va G7 mamlakatlari bank
tizimlarining qiyosiy tahlili keltirilgan. Tadqiqot natijalari asosida Bazel III standartlarining II va III ustunlarini to‘liq joriy
etish, riskka asoslangan nazorat (RAS) metodologiyasini kengaytirish hamda iqlim risklarini bank nazorati tizimiga
integratsiya qilish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Keywords
tijorat banklari, likvidlilikni tartibga solish, Bazel III, LCR, NSFR, HQLA, D-SIB, tarkibiy likvidlilik ortiqligi, makroprudensial nazorat, stress-test, GARCH modeli, kunlik likvidlilik, dedollarlashtirish, Markaziy bank.References
1. Diamond D. W., Dybvig P. H. Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity // Journal of Political Economy.
— 1983. — Vol. 91, No. 3. — P. 401–419.
2. Calomiris C., Kahn C. The Role of Demandable Debt in Structuring Optimal Banking Arrangements //
American Economic Review. — 1991. — Vol. 81, No. 3. — P. 497–513.
3. Calomiris C., Gorton G. The Origins of Banking Panics: Models, Facts, and Bank Regulation // Financial
Markets and Financial Crises / ed. by R. G. Hubbard. — Chicago: University of Chicago Press, 1991.
4. Bryant J. A Model of Reserves, Bank Runs, and Deposit Insurance // Journal of Banking & Finance. —
1980. — Vol. 4, No. 4. — P. 335–344.
5. Holmström B., Tirole J. Private and Public Supply of Liquidity // Journal of Political Economy. — 1998. —
Vol. 106, No. 1. — P. 1–40.
6. Brunnermeier M., Pedersen L. H. Market Liquidity and Funding Liquidity // Review of Financial Studies. —
2009. — Vol. 22, No. 6. — P. 2201–2238.
7. Acharya V., Viswanathan S. Leverage, Moral Hazard, and Liquidity // The Journal of Finance. — 2011. —
Vol. 66, No. 1. — P. 99–138.
8. Basel Committee on Banking Supervision. Basel Core Principles for Effective Banking Supervision. —
Basel: Bank for International Settlements, 2024. — 92 p.
9. International Monetary Fund; World Bank. Republic of Uzbekistan: Financial Sector Assessment Program.
Detailed Assessment Report. — Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2025.
10. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: 2025 Article IV Consultation. Staff Report. IMF
Country Report. — Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2025.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


