TIJORAT BANKLARIDA MIJOZLARNING KREDITGA LAYOQATLILIGINI BAHOLASHNING SKORING MODELINI ISHLAB CHIQISH VA AMALIYOTGA TATBIQ ETISH MASALALARI

Authors

  • U.B. Nabiyev TDIU Bank ishi kafedrasi mustaqil tadqiqotchisi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22951326

Abstract

Ushbu maqolada tijorat banklarida mijozlarning kreditga layoqatliligini baholash va kredit risklarini minimallashtirishda skoring modellarini ishlab chiqish hamda qo‘llash masalalari tadqiq etilgan. An’anaviy ekspert baholash tizimining kamchiliklari tahlil qilinib, logistik regressiya (Logit) va ko‘p omilli ballik skoring usullari asosida modelni qurish algoritmi ishlab chiqilgan. Maqolada modelni ishlab chiqish bosqichlari, ko‘rsatkichlarni tanlash (Feature Selection), defolt ehtimolini (PD) hisoblash va uni 100 ballik skoring shkalasiga aylantirish mexanizmlari matematik jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, skoring modelining diskriminatsion qobiliyati va aniqligini tekshirish (ROC-AUC, Gini, KS) bo‘yicha tavsiyalar berilgan.

Keywords

kredit skoringi, defolt ehtimoli (PD), logistik regressiya, kreditga layoqatlilik, kredit riski, ROC-AUC, Gini indeksi, skoring kartasi, tijorat banklari.

References

1. Altman E. I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // The Journal of Finance. – 1968. – Vol. 23, No. 4. – P. 589–609. – DOI: 10.1111/j.1540-6261.1968.tb00843.x.

2. Thomas L. C., Crook J. N., Edelman D. B. Credit Scoring and Its Applications. – 2nd ed. – Philadelphia: Society for Industrial and Applied Mathematics (SIAM), 2017. – XIV, 367 p. – DOI: 10.1137/1.9781611974560.

3. Anderson R. The Credit Scoring Toolkit: Theory and Practice for Retail Credit Risk Management and Decision Automation. – Oxford: Oxford University Press, 2007. – 731 p. – DOI: 10.1093/ oso/9780199226405.001.0001.

4. Abdullayeva Sh. Z., Azizov U. O‘. Bank risklari: darslik. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2019. – 684 b.

5. Toymuhamedov I. R. Bank ishi: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: TDIU nashriyoti, 2010. – 207 b.

6. Mavlanov N. N. Korxonalarning kreditga layoqatliligini baholashning skoring modelini takomillashtirish // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2018. – № 4. – B. 130–139.

Downloads

Published

2026-07-01

How to Cite

Nabiyev, U. (2026). TIJORAT BANKLARIDA MIJOZLARNING KREDITGA LAYOQATLILIGINI BAHOLASHNING SKORING MODELINI ISHLAB CHIQISH VA AMALIYOTGA TATBIQ ETISH MASALALARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(7), 880–883. https://doi.org/10.5281/zenodo.22951326
Vol. 4 No. 7 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 7-son