O‘ZBEKISTON TURIZM SOHASIDA MEHMONXONA XO‘JALIKLARI FAOLIYATI SAMARADORLIGINING HOZIRGI HOLATI VA TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23218190Abstract
Maqolada O‘zbekiston turizm sohasida mehmonxona xo‘jaliklari faoliyati samaradorligining hozirgi holati rasmiy statistik ma’lumotlar asosida empirik tahlil qilingan. So‘nggi yillarda sohaning miqdoriy ko‘rsatkichlari jadal o‘sdi: xorijiy sayyohlar soni 2,7 mln.dan (2017-y.) 11,7 mln kishiga (2025-y.) — 4,3 barobar, mehmonxona o‘rin fondi 37 mingdan 161 ming o‘ringa — 4,4 barobar, turizm sohasida bandlik 187 mingdan 391 ming kishiga — 2,1 barobar oshdi. Biroq ushbu ekstensiv o‘sish sifat va samaradorlik ko‘rsatkichlari bilan mutanosib emas: mehmonxonalarda o‘rin bandligi nisbatan past (pandemiyagacha o‘rtacha 28,4 foiz, rivojlangan davlatlarda 60–70 foiz). Investitsiya va mehnat samaradorligi tahlili resurs va natija ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi nomutanosiblikni ko‘rsatdi. Korrelyatsion-regression tahlil natijasida o‘rin bandligi (β = 0,45), xizmat sifati (β = 0,30) va mehnat unumdorligining rentabellikka ijobiy, mavsumiylikning esa salbiy (β = −0,15) ta’siri aniqlandi (R² = 0,82).Keywords
mehmonxona xo‘jaligi, hozirgi holat, o‘rin bandligi, investitsiya samaradorligi, rentabellik, korrelyatsion-regression tahlil, turizm statistikasi, O‘zbekiston.References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-maydagi “2025–2026-yillarda sayyohlar oqimini keskin ko‘paytirish va turistik xizmatlar ko‘lamini jadal kengaytirish orqali turizmning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-87-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-7531559 (murojaat sanasi: 15.08.2026).
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 18-iyuldagi “O‘zbekiston Respublikasida turizm infratuzilmasini yaxshilash va xorijiy turistlar oqimini yanada oshirishga qaratilgan qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-102-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-7031233 (murojaat sanasi: 15.08.2026).
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 27-yanvardagi “Xizmatlar sohasini rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-104-son Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-5840284 (murojaat sanasi: 15.08.2026).
4. O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi; O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston turizm sohasi bo‘yicha rasmiy statistik ma’lumotlar, 2017–2025-yillar [Elektron resurs]. – URL: https://gov.uz/oz/uzbekistantravel; https://stat.uz/uz/ (murojaat sanasi: 15.06.2026).
5. Astanakulov O.T., Soxibova M.X. O‘zbekiston iqtisodiy o‘sishida turizmning o‘rni: asosiy omillar ta’siri // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar (Economics and Innovative Technologies). – 2025. – J. 13. – № 6. – B. 133–145. – DOI: 10.5543/EIT/vol13_iss6/767. – URL: https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/itir/article/view/767 (murojaat sanasi: 15.06.2026).
6. Safarov B.Sh., Hamidov O.H., Alimova M.T., Aslanova D.X. O‘zbekiston turizmini rivojlantirishga oid ilmiy tadqiqotlar.
7. Pardayev M.O. va boshq. Iqtisodiy tahlil: zanjirli almashtirish usuli. – Toshkent: [nashriyot va nashr yili ko‘rsatilishi kerak].
8. Rahimov H.A. Mehmonxona xo‘jaliklarida samaradorlikni baholash va tahlil qilishni takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Samarqand: Samarqand iqtisodiyot va servis instituti, 2018.
9. STR (CoStar Group). Hotel Performance Metrics: RevPAR, ADR and Occupancy Methodology [Elektron resurs]. – URL: https://str.com (murojaat sanasi: 30.08.2026).
10. World Economic Forum. Travel & Tourism Development Index 2024 [Elektron resurs]. – Geneva: World Economic Forum, 2024. – URL: https://www.weforum.org/publications/travel-tourism-development-index-2024 (murojaat sanasi: 30.06.2026).
11. Parasuraman A., Zeithaml V.A., Berry L.L. SERVQUAL: A Multiple-Item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality // Journal of Retailing. – 1968. – Vol. 64. – No. 1. – P. 12–40.
12. Korrelyatsion-regression tahlil bo‘yicha foydalanilgan aniq ilmiy manba kiritilishi lozim.
13. Charnes A., Cooper W.W., Rhodes E. Measuring the Efficiency of Decision Making Units // European Journal of Operational Research. – 1978. – Vol. 2. – No. 6. – P. 429–444.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
