DAVLAT BYUDJETI XARAJATLARINING OPTIMAL DARAJASINI ANIQLASH VA SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23309187

Abstract

Maqolada davlat byudjeti xarajatlarining iqtisodiy oʻsishga taʼsirini tushuntiruvchi nazariy yondashuvlar tizimlashtirilgan hamda xarajatlarning optimal darajasini aniqlash va samaradorligini baholashning metodologik asoslari yoritilgan. Vagner qonuni, keynscha yondashuv, endogen oʻsish modellari va Armey egri chizigʻi konsepsiyalari qiyosiy tahlil qilingan. Xarajatlar bilan oʻsish oʻrtasidagi nochiziqli bogʻliqlikni baholashda kvadratik model (spetsifikatsiya) va boʻsagʻaviy regressiya usullarining qoʻllanilish shartlari asoslangan, xarajatlar samaradorligini baholashning kirim-chiqim yondashuviga tayanuvchi uslubiy vositalari ochib berilgan. Tadqiqot natijasida budjet siyosatining ustuvor yoʻnalishini xarajatlar hajmini kengaytirishdan ularning ijtimoiy-iqtisodiy qaytimini oshirishga oʻtkazish boʻyicha bosqichma-bosqich algoritm taklif etilgan.

Keywords

davlat byudjeti xarajatlari, iqtisodiy oʻsish, Armey egri chizigʻi, boʻsagʻaviy regressiya, xarajatlar samaradorligi, fiskal barqarorlik, xarajat qoidalari, xarajatlar taqrizi

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi: O‘zbekiston Respublikasining 2013-yil 26-dekabrdagi O‘RQ-360-son Qonuni bilan tasdiqlangan // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/ docs/-2304138.

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-apreldagi 210-son “2025–2030-yillarda davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-7469803.

3. Afonso A., Schuknecht L., Tanzi V. Public Sector Efficiency: An International Comparison // Public Choice. – 2005. – Vol. 123, № 3–4. – P. 321–347.

4. Armey R. K. The Freedom Revolution. – Washington, D.C.: Regnery Publishing, 1995. – 318 p.

5. Barro R. J. Government Spending in a Simple Model of Endogenous Growth // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, № 5, Part 2. – P. S103–S125.

6. Chobanov D., Mladenova A. What Is the Optimum Size of Government? – Sofia: Institute for Market Economics, 2009. – 47 p.

7. Gupta S., Clements B., Baldacci E., Mulas-Granados C. Fiscal Policy, Expenditure Composition, and Growth in Low-Income Countries // Journal of International Money and Finance. – 2005. – Vol. 24, № 3. – P. 441–463.

8. Hansen B. E. Threshold Effects in Non-Dynamic Panels: Estimation, Testing, and Inference // Journal of Econometrics. – 1999. – Vol. 93, № 2. – P. 345–368.

9. Keynes J. M. The General Theory of Employment, Interest and Money. – London: Macmillan, 1936. – 403 p.

10. Ram R. Government Size and Economic Growth: A New Framework and Some Evidence from Cross- Section and Time-Series Data // American Economic Review. – 1986. – Vol. 76, № 1. – P. 191–203.

11. Robinson M. Spending Reviews // OECD Journal on Budgeting. – 2014. – Vol. 13, № 2. – P. 81–122.

12. Scully G. W. What Is the Optimal Size of Government in the United States? – Dallas: National Center for Policy Analysis, 1994. – NCPA Policy Report № 188.

13. Tanzi V., Schuknecht L. Public Spending in the 20th Century: A Global Perspective. – Cambridge: Cambridge University Press, 2000. – 291 p.

14. Wagner A. Grundlegung der politischen Oekonomie. – 3. Aufl. – Leipzig: C. F. Winter, 1892–1893.

Downloads

Published

2026-10-12

How to Cite

Allakuliyev, A. B. (2026). DAVLAT BYUDJETI XARAJATLARINING OPTIMAL DARAJASINI ANIQLASH VA SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(7), 920–925. https://doi.org/10.5281/zenodo.23309187
Vol. 4 No. 7 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 7-son