ROBOTLASHTIRISHNING MEHNAT BOZORIGA TA’SIRI: ISH O‘RINLARINING QISQARISHI YOKI YANGI KASBLAR TRANSFORMATSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23350392Abstract
To‘rtinchi sanoat inqilobi (Sanoat 4.0) sharoitida robototexnika, avtomatlashtirilgan tizimlar va sun’iy intellekt (SI) integratsiyasining global hamda milliy mehnat bozoriga ko‘rsatayotgan tarkibiy ta’siri IMRAD formati asosida chuqur tahlil qilingan. Tadqiqotda robotlashtirish jarayonlarining an’anaviy kasb egalarini siqib chiqarish (displacement effect) hamda yuqori qo‘shilgan qiymatli yangi mehnat turlarini yaratish (reinstatement effect) qonuniyatlari empirik va ekonometrik modellar vositasida o‘rganilgan. Jahon iqtisodiy forumi (WEF), Xalqaro robototexnika federatsiyasi (IFR) hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2025–2026-yillardagi ma’lumotlari asosida tarmoqlar kesimidagi o‘zgarishlar va disbalanslar tahlil qilingan. Tadqiqot yakunida inson kapitalini raqamli transformatsiyaga moslashtirish, ishchi kuchini qayta tayyorlash («Upskilling» va «Reskilling») hamda milliy iqtisodiyotda tarkibiy ishsizlik xavfini kamaytirish bo‘yicha strategik tavsiyalar majmuasi ishlab chiqilgan.Keywords
robotlashtirish, Sanoat 4.0, mehnat bozori, tarkibiy ishsizlik, kasblar transformatsiyasi, siqib chiqarish effekti, inson kapitali, ekonometrik model, raqamli iqtisodiyotReferences
1. World Economic Forum (WEF). (2025). The Future of Jobs Report 2025: Technology and Labor Market Transitions. Geneva.
2. International Federation of Robotics (IFR). (2025). World Robotics 2025 - Industrial Robots Report.
Frankfurt.
3. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and Jobs: Evidence from US Labor Markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188-2244.
4. O‘zbekiston Respublikasi Milliy Statistika qo‘mitasi. (2026). O‘zbekiston Respublikasining sanoat ishlab chiqarishi tahliliy hisoboti. Toshkent.
5. PwC Global. (2026). The AI and Automation Impact on Workforce Capabilities: Augmentation vs Displacement. London.
6. UzDaily Economic Review. (2026). AI and Digital Inequity in Developing Economies: Case of Uzbekistan.
7. Abdurahmonov Q.A. Mehnat iqtisodiyoti. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2019.
8. Vahobov A.V. Raqamli iqtisodiyot. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2022.
9. Mustafakulov Sh.I. Innovatsion rivojlanish va investitsiyalar. – Toshkent, 2021
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
