MILLIY UGLEROD SAVDOSI TIZIMINI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI VA IQTISODIY SAMARADORLIGI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19073014Keywords:
emissiyalar savdosi tizimi, ETS, iqtisodiy samaradorlik, uglerod narxlash, issiqxona gazlari, yashil iqtisodiyot, O‘zbekiston.Abstract
Maqolada O‘zbekistonda milliy emissiyalar savdosi tizimini (ETS) joriy etish istiqbollari va iqtisodiy
samaradorligi baholanadi. Tahlilda EU ETS, Xitoy va Janubiy Koreya tajribasi O‘zbekiston sharoitiga moslashtirildi.
Natijalar pilot ETS energetika sektorida 2030-yilgacha yiliga 8–12 mln tonna CO₂ emissiyasini qisqartirish va byudjetga
150–300 mln AQSh dollari daromad keltirish imkonini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, sanoat raqobatbardoshligiga qisqa
muddatli ta’sirlar aniqlanib, ularni yumshatish choralari taklif etildi
References
1. International Carbon Action Partnership (ICAP). Emissions Trading Worldwide: Status Report 2024. Berlin: ICAP,
2024. 112 p.
2. O‘zbekiston Respublikasi. Yangilangan Milliy miqyosda belgilangan hissasi (NDC). Toshkent, 2021. 45 b.
3. Ward, J. et al. Climate Public Expenditure and Institutional Review: Uzbekistan. UNDP, AFD, O‘zbekiston Respublikasi
Iqtisodiyot va moliya vazirligi. Toshkent, 2023. 120 p.
4. European Commission. Regulation (EU) 2023/956 establishing a Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).
Brussels, 2023.
5. Nordhaus, W. Climate Change: The Ultimate Challenge for Economics. American Economic Review, 2019, Vol. 109,
№6, P. 1991–2014.
6. Coase, R. The Problem of Social Cost. The Journal of Law and Economics, 1960, Vol. 3, P. 1–44.
7. Stiglitz, J. Addressing Climate Change through Price and Non-Price Interventions. European Economic Review, 2019,
Vol. 119, P. 594–612.
8. Green, J. Does Carbon Pricing Reduce Emissions? A Review of Ex-Post Analyses. Environmental Research Letters,
2021, Vol. 16, №4, Art. 043004.
9. Li, Z. et al. Is Emissions Trading Scheme (ETS) an Effective Market-Incentivized Environmental Regulation Policy?
Evidence from China’s Eight ETS Pilots. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2022,
Vol. 19, №6, Art. 3166.
10. Doda, B. Emissions Trading: Lessons Learnt from the EU Emissions Trading Scheme. Wiley Interdisciplinary Reviews:
Climate Change, 2016, Vol. 7, №4, P. 583–595.
11. Norqulov, I., Xolbadalov, U. et al. O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish: institutsional asoslar va moliyaviy
mexanizmlar. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2022, №5, B. 15–28.
12. Interagency Working Group on Social Cost of Greenhouse Gases. Technical Support Document: Social Cost of
Carbon, Methane, and Nitrous Oxide. Washington, D.C., 2021. 48 p.
13. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi. Issiqxona gazlari inventarizatsiyasi
hisoboti. Toshkent, 2023.
14. European Environment Agency (EEA). Use of auctioning revenues generated under the EU Emissions Trading
System [Elektron resurs], 2024. URL: https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/use-of-auctioning-revenuesgenerated
15. Asian Development Bank. The People’s Republic of China’s Emissions Trading Scheme. Asia-Pacific Climate Report
2024. Manila: ADB, 2024.
16. Goulder, L.H., Long, X., Qu, C., Zhang, D. China’s New Nationwide CO2 Emissions Trading System: General
Equilibrium Impacts. Journal of the Association of Environmental and Resource Economists, 2024.
17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 2-dekabrdagi “2030-yilgacha O‘zbekiston Respublikasining “yashil”
iqtisodiyotga o‘tishiga qaratilgan islohotlar samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ–436-son qarori.
https://lex.uz/docs/-6303230?ONDATE=03.12.2022%2000
18. O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 7-iyuldagi “Issiqxona gazlarining chiqarilishini cheklash to‘g‘risida” O‘RQ-
1073-son Qonuni. https://www.lex.uz/uz/docs/-7616051
19. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 7-iyuldagi “Xalqaro uglerod birliklari bozorida ishtirok etish choratadbirlari
to‘g‘risida” PF-110-son Farmoni. https://lex.uz/pdfs/-7616191
20. World Bank. Uzbekistan Receives $7.5 Million in Carbon Credits for Enabling Half a Million Tons of Emissions Reduction
[Elektron resurs], 2024. URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2024/06/21/
21. Qi, Y. et al. Does the emissions trading system in developing countries accelerate carbon leakage through OFDI?
Evidence from China. Energy Economics, 2021, Vol. 101, Art. 105397.
22. Mamadaminov, U. O‘zbekistonda uglerod bozorini shakllantirish istiqbollari: Yevropa iqtisodiyot kunlari dokladida
ma’ruza. Gazeta.uz, 11 noyabr 2024.
23. World Bank. State and Trends of Carbon Pricing 2024. Washington, D.C.: World Bank Group, 2024. 112 p.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.