YASHIL LOGISTIKA LOYIHALARIDA INVESTITSIYA RISKLARINI BAHOLASH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19479859Keywords:
yashil logistika; investitsiya riski; IRI modeli; Monte-Karlo simulyatsiyasi; ESG; barqaror transport; yashil moliya; Oʻzbekiston.Abstract
Maqolada Oʻzbekiston sharoitida yashil logistika loyihalarida investitsiya risklarini baholash va minimallashtirish
mexanizmlari oʻrganilgan. Sifat va miqdoriy metodlar uygʻunlashtirilgan holda NPV, IRR, ssenariy tahlili hamda Monte-
Karlo simulyatsiyasi (n = 5 000) qoʻllanilgan. Muallif tomonidan Integrallashgan Risk Indeksi (IRI) modeli taklif etilgan.
5 mlrd soʻmlik loyiha uchun 12 yillik davrda musbat NPVga erishish ehtimoli 89,7 % ni, oʻrtacha NPV esa +1 786 mln
soʻmni tashkil etgan. Moliyaviy (IRI = 0,78) va institutsional (IRI = 0,71) risklar asosiy toʻsiqlar sifatida aniqlangan. Xitoy,
Qozogʻiston va Turkiya tajribasi asosida risklarni minimallashtirish mexanizmlari ishlab chiqilgan; ularning qoʻllanilishi
umumiy IRI ni 0,68 dan 0,52 gacha pasaytirishi prognoz qilinmoqda.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2030-yilgacha yashil iqtisodiyotga oʻtish strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni,
PF-60, 2022-yil 4-oktyabr. URL: https://lex.uz/docs/6165932
2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 26-apreldagi 221-son qarori “Transport-logistika
infratuzilmasini rivojlantirish dasturi toʻgʻrisida”. Toshkent, 2022.
3. Brealey, R. A., Myers, S. C., & Allen, F. (2020). Principles of Corporate Finance (13th ed.). McGraw-Hill Education.
ISBN: 978-1-260-56555-3.
4. Christopher, M. (2016). Logistics and Supply Chain Management (5th ed.). Pearson. https://doi.
org/10.1108/09600030110406216
5. Dekker, R., Bloemhof, J., & Mallidis, I. (2012). Operations Research for Green Logistics. European Journal of
Operational Research, 219(3), 671–679. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2011.06.019
6. Glasserman, P. (2003). Monte Carlo Methods in Financial Engineering. Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-
21617-1
7. IEA (International Energy Agency). (2024). World Energy Investment 2024. Paris: IEA. https://www.iea.org/reports/
world-energy-investment-2024
8. McKinnon, A. (2015). Green Logistics: Improving the Environmental Sustainability of Logistics. Kogan Page. ISBN:
978-0-7494-7280-1.
9. MSCI. (2023). ESG Ratings Methodology. MSCI ESG Research LLC. https://www.msci.com/esg-ratings
10. Rodrigue, J.-P. (2020). The Geography of Transport Systems (5th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429346323
11. Statista. (2025). Green Logistics Market Size Worldwide 2022–2030. Hamburg: Statista GmbH. https://www.statista.
com/statistics/green-logistics
12. UNDP. (2022). Sustainable Transport and Green Logistics in Central Asia. New York: UNDP. https://www.undp.org/
uzbekistan
13. World Bank. (2023). Toward Green, Resilient and Inclusive Transport. Washington, DC: World Bank. https://doi.
org/10.1596/978-1-4648-1990-6
14. Abdullayev, B. (2019). Investitsiya faoliyatini boshqarish. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
15. Karimov, Sh. (2021). Transport logistikasini rivojlantirish istiqbollari. Toshkent: Fan nashriyoti.
16. Sobirov, B. (2025). Raqamli texnologiyalar va ularning inflyatsiya jarayonlariga ta’sirining nazariy asoslari. Green
Economy and Development, 3(1), 669–673.
17. Xudoyberdiyev, A. (2020). Logistika tizimini rivojlantirish asoslari. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti.
18. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi (DSQ). (2024). Transport va aloqa. URL: https://www.stat.uz/uz/
rasmiy-statistika/transport (murojaat sanasi: 2026-yil 01-aprel).
19. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (MIFT). (2024). Investitsiya muhiti koʻrsatkichlari.
URL: https://www.mift.uz (murojaat sanasi: 2026-yil 01-aprel).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.