SANOAT KORXONALARINI RIVOJLANTIRISHDA TIJORAT BANKLARINING ROLI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19592214Keywords:
Sanoat, korxona, rivojlanish, tijorat, banklari, kreditlash, investitsiya, moliyalashtirish, iqtisodiyot, taraqqiyot, innovatsiya, modernizatsiya, kapital, foiz, stavkasi, risk, likvidlik, rentabellik, samaradorlik.Abstract
Ushbu maqola O‘zbekiston iqtisodiyotining yetakchi tarmog‘i hisoblangan sanoat korxonalarini
rivojlantirishda, ularni modernizatsiya qilishda hamda innovatsion faoliyatini qo‘llab-quvvatlashda tijorat banklarining
tutgan o‘rni va ishtirokini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Sanoat tarmoqlari mamlakat yalpi ichki mahsuloti
(YaIM) ning salmoqli qismini shakllantirib, aholini ish bilan ta'minlash, eksport salohiyatini oshirish hamda makroiqtisodiy
barqarorlikni ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Sanoatni rivojlantirish ko‘p jihatdan barqaror va arzon
moliyaviy resurslarga, xususan, uzoq muddatli bank kreditlariga bog‘liq. Tadqiqotning asosiy maqsadi — tijorat banklari
tomonidan sanoat sektoriga ajratilayotgan kredit qoyilmalarining hajmi, tuzilmasi va samaradorligini baholash, mavjud
muammolarni aniqlash hamda bank-sanoat integratsiyasini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab
chiqishdan iborat. Tadqiqot jarayonida tizimli tahlil, qiyosiy o‘rganish, iqtisodiy-statistik guruhlash hamda ekonometrik
modellashtirish (korrelyatsion-regression tahlil) usullaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatmoqdaki, tijorat banklarining
kredit portfelida sanoat korxonalarining ulushi ortib borayotgan bo‘lsa-da, uzoq muddatli loyihalarni moliyalashtirishda
foiz stavkalarining yuqoriligi va garov ta'minoti bilan bog‘liq qiyinchiliklar o‘sish sur'atlarini cheklamoqda. Ekonometrik
tahlil natijalari tijorat banklari kreditlari hajmi va sanoat ishlab chiqarish hajmi o‘rtasida kuchli to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik
mavjudligini isbotladi. Xulosa o‘rnida sanoat korxonalariga xizmat ko‘rsatishda sindikatlashgan kreditlarni joriy etish, loyiha
moliyalashtirish mexanizmlarini kengaytirish va raqamli bank xizmatlarini rivojlantirish kabi amaliy tavsiyalar keltirilgan
bo‘lib, ular mamlakat sanoatining globallashuv sharoitida raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.
References
1. Vahobov, A. V. (2019). Iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida tijorat banklari investitsion faoliyatini kengaytirish.
Moliya va iqtisodiyot, 4, 15-22.
2. G‘ulomov, S. S. (2021). Raqamli iqtisodiyot sharoitida bank-sanoat klasterlarini rivojlantirish. Iqtisodiyot va innovatsion
texnologiyalar, 3, 45-56.
3. Toshmurodov, Sh. A. (2020). Tijorat banklarida kredit risklarini boshqarishni takomillashtirish. Toshkent: Iqtisod-Moliya.
4. Alimardonov, M. M. (2022). Hududiy sanoat korxonalarini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari. O‘zbekiston
iqtisodiyoti axborotnomasi, 1, 30-38.
5. Xudoyqulov, D. (2021). Sanoatda innovatsion loyihalarni moliyalashtirish muammolari va ularning yechimlari. Biznes
va Moliya bozori, 5, 21-29.
6. Qosimova, S. T. (2020). Kichik sanoat zonalarida faoliyat yurituvchi korxonalarni kreditlashning foiz siyosati. Iqtisodiyot
nazariyasi va amaliyoti, 2, 77-85.
7. Schumpeter, J. A. (1934). The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and
the Business Cycle. Harvard University Press.
8. Levine, R. (1997). Financial development and economic growth: Views and agenda. Journal of Economic Literature,
35(2), 688-726.
9. Merton, R. C. (1995). A functional perspective of financial intermediation. Financial Management, 24(2), 23-41.
10. Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. The American Economic
Review, 71(3), 393-410.
11. Rajan, R. G., & Zingales, L. (1998). Financial dependence and growth. The American Economic Review, 88(3), 559-
586.
12. Zingales, L. (2003). The theory of the firm and the role of financial markets. Journal of Applied Corporate Finance,
15(4), 48-52.
13. Demirgüç-Kunt, A., & Maksimovic, V. (2002). Funding growth in bank-based and market-based financial systems:
Evidence from firm-level data. Journal of Financial Economics, 65(3), 337-363.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.