HUDUDLAR EHTIYOJIGA MOS FORMULA ASOSIDA IJTIMOIY HIMOYA MABLAG‘LARINI TAQSIMLASHNING OBYEKTIV ZARURATI
Keywords:
differensial moliyalashtirish, formula asosida taqsimlash, ijtimoiy himoya, hududiy ehtiyoj, byudjet samaradorligi.Abstract
Maqolada hududlarda ijtimoiy himoya sohasini moliyalashtirishda yagona teng taqsimotdan ehtiyojga
asoslangan formula modellariga o‘tishning ob’yektiv zarurati asoslanadi. 2021–2024-yillarda kambag‘allik, ishsizlik, aholi
jon boshiga daromad va ijtimoiy to‘lovlar qamrovi bo‘yicha hududiy tafovutlar tahlil qilindi. Rasmiy statistika va normativ
hujjatlar asosida mavjud taqsimotning cheklovlari ko‘rsatildi. Soddalashtirilgan panel regressiya natijalari ishsizlik
darajasi bilan kambag‘allik o‘rtasida musbat va statistik ahamiyatli bog‘liqlikni ko‘rsatdi, bu esa ehtiyoj indikatorlarini
formula tarkibiga kiritishni qo‘llab-quvvatlaydi. Xorij tajribasi tahlili formula asosida transfertlar shaffoflikni oshirish, siyosiy
ixtiyoriylikni cheklash va hududlararo tenglashtirishni kuchaytirishini tasdiqlaydi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi «Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda
uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi PF-82-son Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 31-maydagi ««Temir daftar» orqali ijtimoiy xizmat va
yordam ko‘rsatish hamda «Saxovat va ko‘mak» jamg‘armasi mablag‘larini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibini
takomillashtirish to‘g‘risida»gi 313-son qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 18-iyuldagi «Aholini davlat tomonidan ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
tartibini tubdan takomillashtirish to‘g‘risida»gi PQ-267-son qarori.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi «Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini moliyalashtirish
tartib-taomillarini takomillashtirish to‘g‘risida»gi PF-17-son Farmoni.
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 23-iyuldagi ««Ayollar daftari», «Yoshlar daftari» va
«Saxovat va ko‘mak» jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan ijtimoiy yordam ko‘rsatish tizimini takomillashtirish choratadbirlari
to‘g‘risida»gi 462-son qarori.
6. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Kambag‘allik darajasi, doimiy aholi soni, ishsizlik darajasi, aholi
jon boshiga umumiy daromadlar, pensiya va ijtimoiy nafaqa oluvchilar soni bo‘yicha rasmiy ochiq statistika to‘plamlari,
2021–2025.
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi. Ochiq ma’lumotlar va statistika
sahifalari, 2025–2026.
8. Lowe C., Rigolini J., Solbes Castro L., Bastagli F. Pathways toward digitalization in Social Protection and Labor service
delivery. World Bank, 2023.
9. OECD. Modernising Access to Social Protection. Paris: OECD Publishing, 2024.
10. Guven M. et al. Global Insights on Social Registriyes. World Bank, 2025.
11. Beuermann D.W. et al. Shooting a moving target: Evaluating targeting tools for social programs when income fluctuates.
Journal of Public Economics, 2025.
12. OECD. Intergovernmental fiscal transfers and fiscal equalisation in a time of consolidation. Paris: OECD Publishing,
2025.
13. Boadway R., Shah A. Reflections on Emerging Roles of Intergovernmental Fiscal Transfers. ICEPP Working Paper,
2024.
14. Kluza K. Intergovernmental Transfers as Determinants of Municipal Fiscal Sustainability. Sustainability, 2025.
15. World Bank. Uzbekistan Social Assistance Targeting Reviyew. Washington, DC, 2019.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.