QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIG‘INI UNDIRISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH MODELINING EKONOMETRIK TAHLILI

QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIG‘INI UNDIRISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH MODELINING EKONOMETRIK TAHLILI

Authors

  • Jonibek Urazmatov

Keywords:

qo‘shilgan qiymat solig‘i, QQS samaradorligi, yalpi qo‘shilgan qiymat, ekonometrik tahlil, yakuniy iste’mol, yalpi jamg‘arish, import, O‘zbekiston

Abstract

Mazkur maqolada O‘zbekistonda qo‘shilgan qiymat solig‘ini (QQS) undirish samaradorligini baholashga
qaratilgan ekonometrik tahlil amalga oshirilgan. Tadqiqotda QQS samaradorligini ifodalovchi asosiy ko‘rsatkich sifatida
yalpi qo‘shilgan qiymatning yalpi ichki mahsulotga nisbati tanlandi. Empirik tahlil 2010–2024-yillar bo‘yicha rasmiy statistik
ma’lumotlar asosida olib borildi.
Modelda yakuniy iste’mol xarajatlari, QQS stavkasi, yalpi jamg‘arish va import hajmi asosiy tushuntiruvchi omillar sifatida
kiritildi. Regressiya tahlili natijalari yakuniy iste’mol xarajatlari qo‘shilgan qiymat ulushiga ijobiy va statistik jihatdan
ahamiyatli ta’sir ko‘rsatishini, yalpi jamg‘arish esa qisqa muddatda salbiy ta’sirga ega ekanini aniqladi. QQS stavkasi va
import hajmining ta’siri esa robust baholash sharoitida statistik jihatdan ahamiyatsiz ekani aniqlandi.
Olingan natijalar QQS undirish samaradorligini oshirishda ichki iste’molni rag‘batlantirish hamda soliq siyosatini
muvozanatli olib borish muhim ahamiyat kasb etishini ko‘rsatadi.

Author Biography

Jonibek Urazmatov

Guliston davlat universiteti dotsent v.b PhD


References

1. O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi. – Toshkent: amaldagi tahrir.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Soliq ma’murchiligini yanada takomillashtirish va soliq yukini kamaytirish

chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. – Toshkent. https://lex.uz/docs/-4415356

3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Milliy hisoblar va makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha statistik

ma’lumotlar. – Toshkent.

4. International Monetary Fund. Tax Policy Assessment Framework for VAT. – Washington, D.C.: IMF.

5. International Monetary Fund. Revenue Mobilization Strategy: Uzbekistan. – Washington, D.C.: IMF.

6. OECD. Consumption Tax Trends: VAT/GST and Excise Rates, Trends and Policy Issues. – Paris: OECD Publishing.

7. World Bank. World Development Indicators (WDI). – Washington, D.C.: World Bank.

8. Keen, M. (2013). The Anatomy of the VAT. National Tax Journal, 66(2), 423–446.

9. Ebrill, L., Keen, M., Bodin, J., Summers, V. (2001). The Modern VAT. – Washington, D.C.: International Monetary Fund.

10. Piggott, J., Whalley, J. (2001). VAT base broadening, self-supply, and the informal sector. American Economic Review,

91(2), 108–113.

11. Wooldridge, J. M. (2016). Introductory Econometrics: A Modern Approach. – Boston: Cengage Learning.

12. Gujarati, D. N., Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics. – New York: McGraw-Hill.

13. Greene, W. H. (2018). Econometric Analysis. – New York: Pearson Education.

14. Tanzi, V., Zee, H. (2000). Tax policy for emerging markets: Developing countries. IMF Working Paper.

15. Bird, R. M., Gendron, P. P. (2007). The VAT in Developing and Transitional Countries. – Cambridge: Cambridge

University Press.

Downloads

Published

2025-12-01

How to Cite

Urazmatov , J. (2025). QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIG‘INI UNDIRISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH MODELINING EKONOMETRIK TAHLILI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 3(12). Retrieved from https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/10016
Loading...