MARKAZIY BANK RAQAMLI VALYUTALARI VA GLOBAL PUL TIZIMINING TRANSFORMATSIYASI.
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19674767Keywords:
Pul-kredit transformatsiyasi, raqamli suverenitet, taqsimlangan reyestrlar, moliyaviy ochiqlik, aqlli shartnomalar, global valyuta tizimi, raqamli so‘mAbstract
Ushbu tadqiqot ish zamonaviy moliya olamidagi eng ulkan burilish – Markaziy bank raqamli valyutalari
(CBDC) va ularning global pul-kredit tizimi poydevorini yangilashdagi o‘rni tahliliga bag‘ishlanadi. Maqolada pulning
tangalardan qog‘oz pullarga, qog‘oz pullardan esa “dasturlanadigan algoritmlar”ga o‘tish jarayoni chuqur iqtisodiy jihatdan
muhokama qilinadi. Taqsimlangan reyestr texnologiyasining davlat suvereniteti bilan uyg‘unlashuvi, moliyaviy ochiqlikning
yangi natijalari hamda “raqamli so‘m”ning O‘zbekiston iqtisodiy taraqqiyotidagi strategik ahamiyati ilmiy asoslab berilgan.
Tadqiqotda raqamli valyuta vositasida byudjet mablag‘larining sarflanishi ustidan “aqlli nazorat” tizimini o‘rnatish hamda
korrupsion holatlarni bartaraf etishning institutsional mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, transchegaraviy amaliyotlarni
soddalashtiruvchi “mBridge” loyihasi tahlil qilinib, raqamli valyutalarning an’anaviy bank tizimi likvidliligi va depozitlar
bazasiga ko‘rsatadigan ta’siri bo‘yicha ilmiy prognozlar ilgari surilgan. Maqola yakunida milliy moliya tizimini texnologik
jihatdan transformatsiya qilish hamda kiberxavfsizlikni ta’minlash orqali iqtisodiy barqarorlikka erishishning mualliflik
konseptual modeli taklif etiladi
References
1. Eswar Prasad. The Future of Money: How the Digital Revolution is Transforming Currencies and Finance. – Cambridge:
Belknap Press of Harvard University Press, 2021. – 496 p.
2. Bank for International Settlements. Annual Economic Report 2024: A New Financial Market Infrastructure for the 21st
Century. – Basel, 2024. – P. 65–88. – URL: https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2024e.htm
3. International Monetary Fund. FinTech Notes: Central Bank Digital Currencies: Operational Resilience and Cyber
Resilience. – Washington, D.C., 2025. – P. 32–40.
4. Atlantic Council. Central Bank Digital Currency (CBDC) Tracker: Global Overview. – Washington, D.C.: Geo-economics
Center, 2026. – URL: https://www.atlanticcouncil.org/cbdctracker/
5. BIS Innovation Hub. Project mBridge: Connecting Economies through CBDC: Multi-asset and Multi-currency Platform.
– Basel, 2025. – 50 p.
6. Omonov A., Berdiyorov B. Raqamli iqtisodiyot: darslik. – Toshkent: Iqtisod-moliya, 2023. – 256 b.
7. Tobias Adrian., Griffoli T. M. The Rise of Digital Money. – IMF Publishing, 2023. – 28 p.
8. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. “Raqamli so‘m” konsepsiyasi va joriy etish bosqichlari: rasmiy hisobot. –
Toshkent, 2024. – URL: https://cbu.uz
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.