QURILISH SANOATI KORXONALARIDA EKOLOGIK BOSHQARUV TIZIMINI JORIY ETISHNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA UNING IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19698216Keywords:
qurilish sanoati, ekologik boshqaruv tizimi, ekologik menejment, ISO 14001, ekologik siyosat, ekologik audit, monitoring, resurs tejamkorlik, energiya samaradorligi, ekologik madaniyat, investitsion jozibadorlik, raqobatbardoshlikAbstract
Mazkur maqolada qurilish sanoati korxonalarida ekologik boshqaruv tizimini joriy etishning nazariy, tashkiliy
va iqtisodiy jihatlari kompleks tarzda tahlil qilingan. Qurilish tarmogʻi iqtisodiyotning bazaviy boʻgʻinlaridan biri boʻlib, uning
rivojlanishi sanoat, transport, logistika, moliya, xizmat koʻrsatish va ijtimoiy infratuzilma tarmoqlari bilan uzviy bogʻliqdir.
Shu bilan birga, ushbu tarmoqning keng koʻlamli resurs talabi, xomashyo sarfi, energiya iste’moli, qurilish chiqindilarining
koʻpligi hamda tabiiy muhitga koʻrsatadigan bevosita va bilvosita ta’siri ekologik boshqaruv tizimining zaruratini keskin
oshiradi.
Tadqiqotning maqsadi qurilish sanoati korxonalarida ekologik boshqaruv tizimini joriy etishning oʻziga xos xususiyatlarini
aniqlash, uning iqtisodiy samaradorlikka ta’sirini asoslash hamda amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda
tizimli tahlil, qiyosiy tahlil, tarkibiy-funksional yondashuv, ilmiy umumlashtirish va me’yoriy-huquqiy manbalarni sharhlash
usullaridan foydalanildi.
Natijalar shuni koʻrsatadiki, ekologik boshqaruv tizimi korxonaning ichki boshqaruvini takomillashtirish, resurslar sarfini
optimallashtirish, energiya samaradorligini oshirish, chiqindilarni kamaytirish, ekologik xavflarni boshqarish va investorlar
ishonchini mustahkamlash imkonini beradi. Shuningdek, ekologik boshqaruv tizimi raqobatbardoshlikni oshiruvchi,
bozordagi reputatsiyani yaxshilovchi va korxonaning uzoq muddatli moliyaviy barqarorligini ta’minlovchi strategik
instrument sifatida namoyon boʻladi. Tadqiqotning ilmiy-amaliy ahamiyati shundaki, unda ekologik boshqaruv qurilish
korxonasi umumiy menejment tizimining ajralmas tarkibiy qismi sifatida talqin qilinib, uning iqtisodiy va institutsional
natijalari izchil ochib berilgan.
References
1. Gladyun I.V., Cherentsova A.A. Ekologik va energetik menejment bo‘yicha o‘quv qo‘llanma.
2. Shkarina T.Yu., Repina I.B., Nabokova A.A. va boshq. Xalqaro standartlashtirish tamoyillari.
3. ISO 14000 seriyali xalqaro standartlar to‘plami.
4. ISO 14001 ekologik boshqaruv tizimi bo‘yicha talablar.
5. Лашина В.В., Петрова А.И. Система экологического менеджмента на предприятиях по добыче сырья для
производства строительных материалов // Горный информационно-аналитический бюллетень. – 2012. – №
11. – Б. 304–308.
6. Теличенко В.И., Лапидус А.А., Слесарев М.Ю., Али М.М. Методы управления жизненным циклом объектов
капитального строительства с учетом влияния экологических и других видов рисков // Строительство: наука и
образование. – 2024. – Т. 14. – № 2. – Б. 166–177. – DOI: 10.22227/2305-5502.2024.2.166-177.
7. Сиваков А.П. Экотехнологии в строительстве: перспективы и инновации // Холодная наука. – 2025. – № 14. – Б.
75–85.
8. Симионова Н.Э. Рыночное позиционирование строительных организаций: экологический фактор // Экономика
строительства. – 2019. – № 2. – Б. 48–57.
9. Пашкова А.Р., Шевченко И.В. Экологическая устойчивость предприятия строительной отрасли: методика
оценки экономической эффективности «зеленых» технологий и практик // Символ науки. – 2023. – № 11-1-1.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.