SANOAT KORXONALARI ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH VA IQTISODIY XATARLARNI STOXASTIK MODELLASHTIRISH: NAVOIY VILOYATI SANOAT KLASTERLARI MISOLIDA

Sarvar Shoyimov

SANOAT KORXONALARI ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH VA IQTISODIY XATARLARNI STOXASTIK MODELLASHTIRISH: NAVOIY VILOYATI SANOAT KLASTERLARI MISOLIDA

Authors

Sarvar Shoyimov

Keywords:

Sanoat iqtisodiyoti, navbatlar nazariyasi, m/m/n modeli, jackson tarmoqlari, transport masalasi, chiziqli optimallashtirish, monte-karlo simulyatsiyasi, stoxastik jarayonlar, value at risk, sintetik ma’lumotlar.

Abstract

Ushbu keng qamrovli tadqiqot ishi sanoat korxonalarining iqtisodiy samaradorligini tahlil qilish va strategik
boshqaruv qarorlarini qabul qilishda murakkab matematik modellashtirish usullari, xususan, Ommaviy xizmat ko'rsatish
(Navbatlar) nazariyasi, Chiziqli dasturlashning Transport masalasi hamda Monte-Karlo simulyatsiyasining o‘rni va
ahamiyatini chuqur o'rganishga qaratilgan. An’anaviy, qat'iy belgilangan (deterministik) tahlillardan tubdan farqli o‘laroq,
ushbu maqolada sanoat korxonasi faoliyatiga tashqi va ichki noaniqliklarga ega bo'lgan murakkab, stoxastik tizim
sifatida yondashiladi. Tadqiqot obyekti sifatida O‘zbekiston Respublikasining yetakchi sanoat drayveri hisoblangan
Navoiy viloyatidagi yirik sanoat klasterlari olingan. Tadqiqot davomida real makroiqtisodiy statistikaga hamda operatsion
jarayonlarning mantiqiy proporsiyalarini ifodalovchi sintetik ma'lumotlarga tayangan holda, ishlab chiqarish zanjiridagi
uzilishlarni minimallashtirish, logistik xarajatlarni arzonlashtirish va investitsion xatarlarni (Value at Risk) ehtimollik tahlili
orqali prognozlashning integratsiyalashgan algoritmlari ishlab chiqilgan.

Author Biography

Sarvar Shoyimov

Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti doktoranti

References

1. Ravshanov A.F. Navoiy kon-metallurgiya kombinati. – Навоий, 2024.

2. Хнилица, Ж., Фотр, Ж. Молиявий менежмент ва инвестицион қарор қабул қилишда рискни қўлланмали таҳлил

қилиш. Прага: Града Паблишинг, 2009. ISBN 978-80-247-2560-4.

3. Cоре Р., Теам Р. Язык и среда для статистических вычислений. Вена: Фонд для статистических вычислений,

2012.

4. Ripley, B., Venables, B.: MASS: Venables va Ripley’ning MASS asari uchun qo‘llab-quvvatlovchi funksiyalar va

ma’lumotlar to‘plami. R paketi. – В.7-29

5. Smejkal, V., Rais, K. Risklarni boshqarish. Praga: Grada Publishing, 2009. ISBN – В.80.

6. Trapletti A., Hornik K.Vaqt qatorlari tahlili va hisoblash moliyasi. – New York: Worth Publishers, 2015. – B. 109.

SANOAT KORXONALARI ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH VA IQTISODIY XATARLARNI STOXASTIK MODELLASHTIRISH: NAVOIY VILOYATI SANOAT KLASTERLARI MISOLIDA