MAJBURIYATMI YOKI MAJBURIY RISK? MOLIYAVIY MAJBURIYATLAR KONSEPTUAL ASOSLARINING IQTISODIY TABIATI VA ZAMONAVIY TALQINLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20557974Keywords:
moliyaviy majburiyat, konseptual asos, MHXS/IFRS, risk, noaniqlik, kapital, mazmunning shakldan ustunligi, IAS 32, IFRS 9Abstract
Maqolada moliyaviy majburiyatlarning konseptual asoslari ikki o‘lchovli — majburiyat (huquqiyiqtisodiy
yuk) va majburiy risk (subyekt zimmasiga shartnomaviy yuklatilgan noaniqlik) — nuqtai nazaridan tahlil
qilinadi. Tadqiqotda Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS/IFRS) Konseptual asosidagi majburiyat
ta’rifi, IAS 32, IFRS 9 va IAS 37 standartlari hamda korporativ moliya nazariyasining (Modigliani-Miller, Jensen-
Meckling) yondashuvlari qiyosiy-tahliliy usulda o‘rganildi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, moliyaviy majburiyat nafaqat
majburiyat, nafaqat risk emas, balki ularning dialektik birligidir: majburiyat mezoni uning mavjudligi va tan olinishini,
ya’ni balans va kapital chegarasini belgilasa, risk o‘lchovi uning iqtisodiy mazmuni va o‘lchamini belgilaydi. Maqolada
O‘zbekistonning MHXSga o‘tishi sharoitida ushbu konseptual ikkilanishning amaliy oqibatlari ham ko‘rib chiqilgan
References
1. International Accounting Standards Board (IASB). Conceptual Framework for Financial Reporting. –
London: IFRS Foundation, 2018. https://www.ifrs.org/projects/completed-projects/2018/conceptual-framework/
2. International Accounting Standards Board (IASB). IAS 32 Financial Instruments: Presentation. –
London: IFRS Foundation. https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-32-financial-instrumentspresentation/
3. International Accounting Standards Board (IASB). IFRS 9 Financial Instruments. – London: IFRS
Foundation. https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ifrs-9-financial-instruments/
4. International Accounting Standards Board (IASB). IAS 37 Provisions, Contingent Liabilities and
Contingent Assets. – London: IFRS Foundation. –https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-
37-provisions-contingent-liabilities-and-contingent-assets/
5. Barker R., Penman S. H. Moving the Conceptual Framework Forward: Accounting for Uncertainty //
Contemporary Accounting Research. – 2020. – Vol. 37, № 1. – P. 322–357. DOI: 10.1111/1911-3846.12585.
6. Modigliani F., Miller M. H. The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment // The
American Economic Review. – 1958. – Vol. 48, № 3. – P. 261–297.
7. Jensen M. C., Meckling W. H. Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs and
Ownership Structure // Journal of Financial Economics. – 1976. – Vol. 3, № 4. – P. 305–360. DOI:
10.1016/0304-405X(76)90026-X.
8. Barker R., McGeachin A. An Analysis of Concepts and Evidence on the Question of Whether IFRS
Should Be Conservative // Abacus. – 2015. – Vol. 51, № 2. – P. 169–207. DOI: 10.1111/abac.12049.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi “Moliyaviy hisobotning xalqaro
standartlariga o‘tish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4611-son qarori. https://lex.uz/docs/-
4746047
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan
Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-5841063
11. O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 13-apreldagi “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi O‘RQ-404-son
Qonuni. https://lex.uz/docs/-2931253
12. Penman S. H. Financial Statement Analysis and Security Valuation. – 5th ed. – New York: McGraw-Hill
Education, 2013. – 740 p. ISBN: 978-0-07-802531-0.
13. Schmidt M. Equity and Liabilities – A Discussion of IAS 32 and a Critique of the Classification //
Accounting in Europe. – 2013. – Vol. 10, № 2. – P. 201–222. DOI: 10.1080/17449480.2013.834727.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.