RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA NEFT-GAZ SANOATI KORXONALARIDA AXBOROT ALMASHINUVINI TAKOMILLASHTIRISH “Muborak gazni qayta ishlash zavodi MCHJ misolida”
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20711987Keywords:
raqamli transformatsiya, neft-gaz sanoati, axborot oqimlari, axborot integratsiyasi, SCADA, ERP, LIMS, Data Lake, OPC UA, WITSML, PRODMLAbstract
Neft-gaz sanoati korxonalarida raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi ishlab
chiqarish, laboratoriya va korporativ boshqaruv tizimlari o‘rtasida uzluksiz axborot oqimlarini shakllantirishni
talab etmoqda. Mavjud amaliyotda turli axborot platformalarining o‘zaro moslashuv darajasining yetarli
emasligi, ma’lumotlarning standartlashtirilmaganligi hamda ayrim jarayonlarning qo‘lda bajarilishi boshqaruv
samaradorligini cheklamoqda. Shu munosabat bilan ishlab chiqarish va boshqaruv tizimlari o‘rtasidagi
integratsiya darajasi baholanib, axborot oqimlaridagi uzilishlar hamda ularning iqtisodiy ta’siri aniqlangan.
Laboratoriya natijalarini qayta ishlash, energiya resurslari monitoringi va korporativ boshqaruv platformalarining
o‘zaro bog‘liqligini kuchaytirishga qaratilgan integratsiyalashgan yechim ishlab chiqilgan. OPC UA, WITSML
va PRODML standartlariga asoslangan taklif etilayotgan arxitektura yagona raqamli muhitni shakllantirish, real
vaqt rejimida monitoringni tashkil etish, ma’lumotlar to‘liqligini oshirish hamda sun’iy intellekt texnologiyalaridan
samarali foydalanish imkonini beradi. Natijada boshqaruv qarorlarining aniqligi ortishi, ishlab chiqarish
samaradorligi yaxshilanishi va korxonaning raqamli transformatsiya darajasi yuksalishi asoslab berilgan
References
1. Abdullayev M.K. Korxona boshqaruvida axborot tizimlaridan samarali foydalanish jarayonlarining
tadqiqi: iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2019. – 156 b.
2. Ayupov R.X., Boltaboyev G.R. Raqamli iqtisodiyot asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2020.
– 432 b.
3. Xodiyev B.Yu., Shodmonov Sh.Sh., G‘afurov U.V. Iqtisodiyot nazariyasi. – Toshkent: Iqtisod-Moliya,
2019. – 512 b.
4. G‘ulomov S.S. Raqamli iqtisodiyot va elektron biznes. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2021. – 368 b.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoqilg‘i-energetika sohasida davlat nazorati mexanizmlarini
takomillashtirish va «Raqamli energonazorat» tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi PF–77-son Farmoni. – 2023-yil
24-may.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Neft va gaz sohasida ta’lim–ishlab chiqarish klasterini tashkil
etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ–309-son Qarori. – 2022-yil 7-iyul.
7. Dmitrievskiy A.N., Yeremin N.A. Bolshiye geodannyye v tsifrovoy neftegazovoy ekosisteme //
Neftyanoye xozyaystvo. – 2018. – № 2. – S. 31–37.
8. Dmitrievskiy A.N., Yeremin N.A. Tsifrovaya modernizatsiya neftegazovogo kompleksa Rossii //
Energeticheskaya politika. – 2018. – № 5. – S. 6–15.
9. Porter M.E., Heppelmann J.E. How Smart, Connected Products Are Transforming Competition //
Harvard Business Review. – 2014. – Vol. 92, No. 11. – P. 64–88.
10. Weill P., Woerner S.L. What’s Your Digital Business Model? Six Questions to Help You Build the Next-
Generation Enterprise. – Boston: Harvard Business Review Press, 2018. – 256 p.
11. Data Governance Facilitate Digital Transformation of Oil and Gas Industry // Frontiers in Earth Science.
– 2022. – Vol. 10. – Article 861091.
12. Ernst & Young. Digital Transformation in Oil and Gas Industry: Challenges and Opportunities. – London:
EY Global Report, 2022.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.