RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA STATISTIK MA’LUMOTLARNI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TAHLIL QILISH IMKONIYATLARI

RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA STATISTIK MA’LUMOTLARNI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TAHLIL QILISH IMKONIYATLARI

Authors

  • Abbos Umarov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21037204

Keywords:

raqamli iqtisodiyot, sun’iy intellekt, statistik tahlil, mashinaviy o‘qitish, katta ma’lumotlar, bashoratli tahlil, neyron tarmoq, davlat statistikasi

Abstract

Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida statistik ma’lumotlarni sun’iy intellekt (SI)
texnologiyalari asosida tahlil qilish imkoniyatlari nazariy va amaliy jihatdan o‘rganilgan. Mualliflar an’anaviy
statistik usullarning katta hajmli, tezkor va xilma-xil ma’lumotlar (Big Data) bilan ishlashdagi cheklovlarini aniqlab,
mashinaviy o‘qitish (ML) va chuqur o‘qitish (DL) modellarining tavsifiy, bashoratli hamda yo‘naltiruvchi tahlildagi
ustunliklarini ko‘rsatgan. Qiyosiy tahlil natijalariga ko‘ra, SI asosidagi modellar talab prognozi, anomaliyalarni
aniqlash, segmentlash va matnli ma’lumotlar tahlilida aniqlikni o‘rtacha 17–28 foiz bandga oshiradi. Maqolada
O‘zbekiston Respublikasining raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish siyosati kontekstida davlat statistikasini
intellektuallashtirishning ustuvor yo‘nalishlari va asosiy muammolari (ma’lumotlar sifati, interpretatsiya, kadrlar
va infratuzilma) muhokama qilingan.

Author Biography

Abbos Umarov

Buxoro davlat universiteti
Buxgalteriya hisobi va statistika kafedrasi o‘qituvchisi

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “Raqamli O‘zbekiston —

2030” strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida PF-6079-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-

5030957?ONDATE=12.08.2021

2. Hastie T., Tibshirani R., Friedman J. The Elements of Statistical Learning: Data Mining, Inference, and

Prediction. 2nd ed. — New York: Springer, 2009. — 745 p.

3. James G., Witten D., Hastie T., Tibshirani R. An Introduction to Statistical Learning with Applications in R.

2nd ed. — New York: Springer, 2021. — 607 p.

4. Goodfellow I., Bengio Y., Courville A. Deep Learning. — Cambridge: MIT Press, 2016. — 800 p.

5. Bishop C. M. Pattern Recognition and Machine Learning. — New York: Springer, 2006. — 738 p.

6. Provost F., Fawcett T. Data Science for Business: What You Need to Know about Data Mining and Data-

Analytic Thinking. — Sebastopol: O’Reilly Media, 2013. — 414 p.

7. Chen H., Chiang R. H. L., Storey V. C. Business Intelligence and Analytics: From Big Data to Big Impact //

MIS Quarterly. — 2012. — Vol. 36, No. 4. — P. 1165–1188.

8. Varian H. R. Big Data: New Tricks for Econometrics // Journal of Economic Perspectives. — 2014. — Vol.

28, No. 2. — P. 3–28.

9. Mullainathan S., Spiess J. Machine Learning: An Applied Econometric Approach // Journal of Economic

Perspectives. — 2017. — Vol. 31, No. 2. — P. 87–106.

10. Athey S., Imbens G. W. Machine Learning Methods That Economists Should Know About // Annual Review

of Economics. — 2019. — Vol. 11. — P. 685–725.

11. Lundberg S. M., Lee S.-I. A Unified Approach to Interpreting Model Predictions // Advances in Neural

Information Processing Systems (NeurIPS). — 2017. — P. 4765–4774.

12. Ribeiro M. T., Singh S., Guestrin C. “Why Should I Trust You?”: Explaining the Predictions of Any Classifier

// Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data

Mining. — 2016. — P. 1135–1144.

13. Brynjolfsson E., McElheran K. The Rapid Adoption of Data-Driven Decision-Making // American Economic

Review. — 2016. — Vol. 106, No. 5. — P. 133–139.

14. OECD. Artificial Intelligence in Society. — Paris: OECD Publishing, 2019. — 152 p.

15. United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). Machine Learning for Official Statistics. —

Geneva: United Nations, 2022. — 96 p.

16. Hyndman R. J., Athanasopoulos G. Forecasting: Principles and Practice. 3rd ed. — Melbourne: OTexts,

2021. — 442 p.

17. G‘aniyev B. S., Karimov N. R. Raqamli iqtisodiyotda ma’lumotlarni tahlil qilishning zamonaviy usullari //

Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. — 2022. — № 4. — B. 58–67.

18. Abdullayev A. M. Sun’iy intellekt texnologiyalarining iqtisodiy tahlildagi o‘rni // O‘zbekiston statistika

axborotnomasi. — 2023. — № 2. — B. 21–30.

Downloads

Published

2026-06-01

How to Cite

Umarov , A. (2026). RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA STATISTIK MA’LUMOTLARNI SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA TAHLIL QILISH IMKONIYATLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(6). https://doi.org/10.5281/zenodo.21037204
Loading...