O‘ZBEKISTON SANOAT KORXONALARIDA YUQORI TEXNOLOGIK USKUNALARNI XARID QILISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA UMUMIY EGALIK QIYMATI (TCO) KONSEPSIYASINING AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21036909Keywords:
umumiy egalik qiymati (TCO), hayotiy sikl xarajatlari, yuqori texnologik uskuna, xarid samaradorligi, kapital xarajat, ekspluatatsiya xarajatlari, sanoat korxonasi, xarid qarori.Abstract
Maqolada O‘zbekiston sanoat korxonalarida yuqori texnologik uskunalarni xarid qilish
samaradorligini oshirish masalasi umumiy egalik qiymati (Total Cost of Ownership, TCO) konsepsiyasi nuqtai
nazaridan tahlil qilingan. An’anaviy yondashuvda xarid qarorlari ko‘pincha uskunaning boshlang‘ich narxiga
tayanib qabul qilinadi, holbuki jahon amaliyotida xarid narxi uskunaning butun hayotiy sikli davomidagi umumiy
xarajatlarning bor-yo‘g‘i 25–40 foizini tashkil etadi. Tadqiqotda TCO konsepsiyasining mohiyati, tarkibiy unsurlari
va hisoblash metodikasi ochib berilgan, uning sanoat korxonalari kapital xarajatlarini optimallashtirishdagi
ahamiyati asoslangan hamda O‘zbekiston sharoitida qo‘llashga doir amaliy takliflar ishlab chiqilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 4-fevraldagi PF-17-son “Mahalliy ishlab chiqarish va
sanoat kooperatsiyasini yangi tizim asosida rivojlantirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar
to‘g‘risida”gi Farmoni. https://www.lex.uz/uz/docs/-8037362
2. Ellram L.M. Total Cost of Ownership: An Analysis Approach for Purchasing // International Journal of Physical
Distribution & Logistics Management. – 1995. – Vol. 25, No. 8. – P. 4–23. DOI: 10.1108/09600039510099928.
3. Ferrin B.G., Plank R.E. Total Cost of Ownership Models: An Exploratory Study // Journal of Supply Chain
Management. – 2002. – Vol. 38, No. 3. – P. 18–29. DOI: 10.1111/j.1745-493X.2002.tb00132.x.
4. Ellram L.M., Siferd S.P. Total Cost of Ownership: A Key Concept in Strategic Cost Management Decisions
// Journal of Business Logistics. – 1998. – Vol. 19, No. 1. – P. 55–84.
5. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi:
2025-yil yanvar–fevral oylari bo‘yicha statistik axborot. – Toshkent, 2025. – Stat.uz.
6. Advanced Technology Services. Understanding Total Cost of Ownership in Manufacturing. – 2026.
7. Zeiger D. The Monthly Metric: Total Cost of Ownership // Institute for Supply Management. – 2017.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.