O‘ZBEKISTONDA DUKKAKLI EKINLAR BOZORIDA NARX O‘ZGARUVCHANLIGI VA FERMERLARNING DAROMAD BARQARORLIGI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21128276Keywords:
dukkakli ekinlar, narx o‘zgaruvchanligi, fermer daromadi, oziq-ovqat xavfsizligi, agrar bozor, qiyosiy tahlil, O‘zbekiston.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekistonda dukkakli ekinlar bozorida narx o‘zgaruvchanligi va uning
fermerlar daromadi barqarorligiga ta’siri tadqiq etiladi. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi,
Qishloq xo‘jaligi vazirligi hamda Markaziy bankning rasmiy statistik ma’lumotlari asosida tahlil amalga oshirilgan.
2021-yilda mamlakatimizda jami 573 ming tonna dukkakli don mahsuloti yetishtirilganligi va “Sabzavotlar,
ildizmevalilar va dukkaklilar” guruhida iste’mol narxlari indeksining 77,5 foizdan 105,4 foizgacha tebranib turishi
aniqlangan. Yillik inflyatsiya 2019–2024-yillarda 8,77 foizdan 15,2 foizgacha o‘zgargan. Maqolada qo‘shni
mamlakatlar – Qozog‘iston va Rossiya tajribasi bilan qiyosiy tahlil o‘tkaziladi. Narx barqarorligini ta’minlashda
raqamli monitoring, forvard shartnomalar tizimi va ixtiyoriy hosil sug‘urtasi eng istiqbolli mexanizmlar sifatida
ko‘rib chiqiladi hamda ularni O‘zbekiston sharoitiga tatbiq etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar taqdim etiladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-sonli “2022–2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. – Toshkent, 2022.
https://lex.uz/ru/docs/-5841063
2. Gazeta.uz. O‘zbekiston aholisi 36,4 mln kishini tashkil etmoqda. – 2023-yil 9-avgust. – URL: https://www.
gazeta.uz/oz/2023/08/09/population
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 15-noyabrdagi PQ–10-sonli “G‘alla yetishtirish va
sotishda erkin raqobatni ta’minlaydigan bozor tamoyillarini joriy etish to‘g‘risida”gi Qarori. – Toshkent,
2021. https://lex.uz/uz/docs/-5729389
4. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Respublikamizda qancha don va dukkakli don ekinlari
yetishtirilgan? – Toshkent, 2023. – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/48691
5. Wright B. The Economics of Grain Price Volatility // Applied Economic Perspectives and Policy. – 2011. –
Vol. 33. – P. 32–58. – DOI: https://doi.org/10.1093/aepp/ppq033
6. Anderson K., Nelgen S. Trade Barrier Volatility and Agricultural Price Stabilization // World Development.
– 2012. – Vol. 40, No. 1. – P. 36–48.
7. OECD. Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025: Kazakhstan. – Paris: OECD Publishing, 2025.
– URL: https://www.oecd.org/en/publications/2025/10/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2025
8. OECD. Competition in the Food Supply Chain: Kazakhstan. – Paris: OECD, 2024. – DAF/COMP/GF/
WD(2024)51. – URL: https://one.oecd.org
9. Kheifets B.A., Chernova V.Yu. Effects of Export Control Policy on Food Security: The Case of the Grain
Market in Russia // Studies on Russian Economic Development. – 2022. – Vol. 33. – P. 210–218.
10. Götz L., Djuric I., Glauben T. Wheat Export Restrictions in Kazakhstan, Russia, and Ukraine: Impact on
Prices Along the Wheat-to-Bread Supply Chain // Research in Agricultural and Applied Economics. – 2015.
11. Daryo.uz. O‘zbekistonda yillik inflyatsiya darajasi keskin pasaydi. – 2022-yil 7-yanvar. – URL: https://daryo.
uz/2022/01/07/ozbekistonda-yillik-inflyatsiya-darajasi-keskin-pastladi
12. Spot.uz. 2022-yilda O‘zbekistondagi inflyatsiya ko‘rsatkichlari. – 2023-yil 2-yanvar. – URL: https://www.
spot.uz/oz/2023/01/02/inflation-2022
13. Daryo.uz. O‘zbekistonda inflyatsiya 8,76 foiz bilan rekord past darajaga tushdi. – 2024-yil 1-yanvar. –
URL: https://daryo.uz/2024/01/01
14. Spot.uz. 2024-yilda O‘zbekistonda inflyatsiya darajasi 9,8 foizni tashkil etdi. – 2025-yil 1-yanvar. – URL:
https://www.spot.uz/oz/2025/01/01/inflation-2024
15. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi. 2021-yilda amalga oshirilgan ishlar yuzasidan hisobot.
– Toshkent, 2022. – URL: https://www.agro.uz/11-0012
16. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Yillik inflyatsiya ko‘rsatkichlari. – Toshkent, 2024. – URL: https://
cbu.uz/uz/monetary-policy/annual-inflation/indicators
17. Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAOSTAT Statistical Database. – Rome: FAO,
2024. – URL: https://www.fao.org/faostat
18. Toshkent viloyati statistika boshqarmasi. Viloyatning qaysi hududida eng ko‘p donli ekinlar yetishtirilgan? –
Toshkent viloyati, 2024. – URL: https://toshvilstat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/15600
19. Spot.uz. O‘zbekistonda agrar sohada to‘lov agentligi tashkil etiladi. – 2025-yil 18-noyabr. – URL: https://
www.spot.uz/oz/2025/11/18/agrarian-payment-agency
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.