AKTIVLAR BO‘YICHA EHTIMOLIY YO‘QOTISHLARGA DOIR ZAXIRALARNING TIJORAT BANKLARI FOYDASINI SOLIQQA TORTISHDAGI AHAMIYATI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21167196Keywords:
tijorat banki, foyda, tijorat banklari foydasi, soliq, foyda solig‘i, aktivlar, maxsus zaxiralar, soliq to‘langunga qadar sof foyda.Abstract
Tijorat banklarining moliyaviy natijalarini shakllantirishning aniqligi ularning foydasini soliqqa
tortish bilan bog‘liq iqtisodiy munosabatlarda aks etadi. Ushbu moliyaviy natijalarni aniq shakllantirish asosi foyda
solig‘i bazasini aniqlash, aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarga doir zaxiralarni shakllantirish bilan uzviy bog‘liq.
Maqolada tijorat banklari faoliyatida aktiv operatsiyalarning negizini tashkil etadigan, uning asosiy daromad
manbai hisoblangan kredit operatsiyalarini amalga oshirishda vujudga keladigan aktivlar bo‘yicha ehtimoliy
yo‘qotishlarga doir zaxiralarning mohiyati, ularning guruhlanishi, aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarga doir
zaxiralar me’yorlari, bank tizimi aktivlari bo‘yicha ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni baholash ko‘rsatkichlari asosida
tijorat banklari foydasini soliqqa tortishdagi ahamiyati o‘rganilib, ular asosida xulosa va takliflar keltirilgan.
References
1. Банковское дело и банковские операции: учебник / М. С. Марамыгин, Е. Г. Шатковская, М. П. Логинов,
Н. Н. Мокеева, Е. Н. Прокофева, А. Е. Заборовская, А. С. Долгов; под ред. М. С. Марамыгина, Е. Г.
Шатковской. — Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 2021. — 184-б.
2. Банки и банковское дело / под ред. И. Т. Балабанова. — СПб.: Питер, 2003. — 21-б.
3. Банковское дело и финансы: учебное пособие / М. С. Ратинский, М. Ю. Матовников, И. А. Андросов,
О. Н. Щербакова. — М.: АНО ДПО «Корпоративный университет Сбербанка», 2018. — 50-б.
4. Ахроров З. О. Foydani soliqqa tortish metodologiyasini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc)
ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya avtoreferati. — Toshkent, 2025. — 19-b.
5. 39-son “Moliyaviy instrumentlar: tan olish va baholash” Buxgalteriya hisobining xalqaro standarti (IAS 39).
O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyrug‘iga 24-ilova, O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2022-yil 9-dekabrda 3400-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.
uz/docs/-6312360
6. 9-son “Moliyaviy instrumentlar” Moliyaviy hisobotning xalqaro standarti (IFRS 9). O‘zbekiston Respublikasi
moliya vazirining 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyrug‘iga 35-ilova, O‘zbekiston Respublikasi Adliya
vazirligi tomonidan 2022-yil 9-dekabrda 3400-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.uz/docs/-6312360
7. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi. 2019-yil 30-dekabr, O‘RQ-599-son. “Foyda solig‘i” bo‘limi,
315-modda — “Zaxira fondlarini shakllantirish xarajatlari”. https://lex.uz/docs/-4674011
8. Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarni qoplash uchun
zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizom. O‘zbekiston Respublikasi
Adliya vazirligi tomonidan 2015-yil 14-iyulda 2696-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan. https://lex.uz/
docs/2703056
9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Tijorat banklarining muammoli kreditlari (NPL) to‘g‘risida 2026-
yil 1-yanvar holatiga ma’lumot. — Markaziy bank rasmiy statistik ma’lumotlari, 2026.
10. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Statistik byulleten — 2025-yil. Bank tizimi aktivlari, moliyaviy
natijalari va asosiy ko‘rsatkichlari bo‘yicha statistik ma’lumotlar. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi
Markaziy banki, 2025.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.