BARQAROR SHAHARSOZLIK RIVOJLANISHIGA ERISHISHDA QATTIQ CHIQINDILARNI KOMPLEKS BOSHQARISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20356574Ключевые слова:
integratsiyalashgan qattiq chiqindilarni boshqarish, barqaror shahar rivojlanishi, chiqindilarni boshqarish tizimlari, ekologik barqarorlik, institutsional moslashuv, shahar infratuzilmasi, chiqindilarni aylanish tamoyili asosida boshqarish.Аннотация
Barqaror turizm dunyoning ko‘plab hududlarida muhim masalaga aylangan bo‘lib, qattiq chiqindilarni
boshqarish ham bundan mustasno emas. Chunki chiqindilarni boshqarish bo‘yicha chuqur ma’lumotlarni yig‘ish,
ekologik bosimlar va infratuzilmaga bo‘lgan talablar turli mintaqalarda tobora ortib bormoqda. Shaharlarning kundalik
faoliyatidagi tezkor o‘zgarishlar urbanizatsiyaning kengayishi hamda sanoat va turar joy hududlarining rivojlanishi ta’sirida
shakllanmoqda. Mazkur tadqiqot O‘zbekistondagi ekologik va infratuzilmaviy muammolarni hamda ushbu omillarning
barqaror rivojlanish haqidagi kengroq tushunchalarga qanday ta’sir ko‘rsatishini o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqot
davomida biz chiqindilarni boshqarish tizimini aniqlash va baholash jarayonini ko‘rib chiqdik hamda O‘zbekistondagi
shahar rivojlanishi bo‘yicha tahlillarimizdan olingan aniq misollar asosida ularning ekologik ta’siri va chiqindilar bilan
bog‘liq faoliyatlarning bosimlarini baholadik. O‘zbekistonning turli sohalaridagi chiqindilarni boshqarish bilan bog‘liq
manfaatdor tomonlar namunaviy guruh sifatida tanlab olinib, ular tuzilgan so‘rovnomalar, AHP tahliliga asoslangan
intervyular hamda 300 dan ortiq javoblarning tahlilida ishtirok etdilar. Shuningdek, biz urbanizatsiya yoki infratuzilmaning
kengayishini shunchaki quyidagilar uchun muammo deb qabul qilib bo‘lmasligini aniqladik: barqarorlik, chiqindilar tizimini
boshqarish, institutsional o‘rganish, ekologik bilimlarni rivojlantirish hamda qayta ishlash tizimlarini rivojlantirish. Natijalar
shuni ko‘rsatdiki, manfaatdor tomonlar chiqindilarni boshqarish tizimlaridan foydalanishda o‘z o‘rganish jarayonlarida turli
yondashuvlardan foydalanadilar: ekologik xabardorlik yoki institutsional moslashuv. Mazkur tadqiqot natijalari kelgusidagi
izlanishlar uchun foydali asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Xususan, chiqindilarni boshqarish tizimlaridan ekologik
muhofaza va barqaror rivojlanishga o‘tishda qanday foydalanish mumkinligi hamda chiqindilar tizimlari shahar muhitida
turlicha faoliyat yuritishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
1. Abdulhamid, Y., Ali, K., & Semhar, M. (2024). Sustainable municipal solid waste management strategies and practices:
A review. American Journal of Strategic Studies, 6(1), 19-34 https://doi.org/10.47941/ajss.2013
2. Alshaikh, R., & Abdelfatah, A. (2024). Optimization techniques in municipal solid waste management: A systematic
review. Sustainability, 16(15), 6585. https://doi.org/10.3390/su16156585
3. Batista, M., Caiado, R. G. G., Quelhas, O. L. G., Lima, G. B. A., Leal Filho, W., & Yparraguirre, I. T. R. (2021). A
framework for sustainable and integrated municipal solid waste management: Barriers and critical factors to developing
countries. Journal of Cleaner Production, 312, 127516. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127516
4. Cheela, V. S., Ranjan, V. P., Goel, S., John, M., & Dubey, B. (2021). Pathways to sustainable waste management in
Indian Smart Cities. Journal of Urban Management, 10(4), 419-429. https://doi.org/10.1016/j.jum.2021.05.002
5. Al Arni, S. S., & Elwaheidi, M. M. (2020). Concise handbook of waste treatment technologies. CRC Press. https://doi.
org/10.1201/9781003112266
6. ElSaid, S., & Aghezzaf, E. H. (2020). Alternative strategies towards a sustainable municipal solid waste
management system: A case study in Cairo. Waste Management & Research, 38(9), 995-1006. https://doi.
org/10.1177/0734242X20919488
7. Henaien, A., Elhadj, H. B., & Fourati, L. C. (2024). A sustainable smart IoT-based solid waste management
system. Future Generation Computer Systems, 157, 587-602. https://doi.org/10.1016/j.future.2024.03.056
8. Khan, S., Anjum, R., Raza, S. T., Bazai, N. A., & Ihtisham, M. (2022). Technologies for municipal solid waste
management: Current status, challenges, and future perspectives. Chemosphere, 288, 132403. https://doi.
org/10.1016/j.chemosphere.2021.132403
9. Makan, A., Salama, Y., Mamouni, F. Z., & Makan, M. (2025). Towards Zero-Waste Cities: An Integrated and Circular
Approach to Sustainable Solid Waste Management. Sustainability, 17(17), 7884. https://doi.org/10.3390/su17177884
10. Mor, S., & Ravindra, K. (2023). Municipal solid waste landfills in lower-and middle-income countries: Environmental
impacts, challenges and sustainable management practices. Process Safety and Environmental Protection, 174, 510-
530. https://doi.org/10.1016/j.psep.2023.04.014
11. Nanda, S., & Berruti, F. (2021). Municipal solid waste management and landfilling technologies: a review. Environmental
chemistry letters, 19(2), 1433-1456. https://doi.org/10.1007/s10311-020-01100-y
12. Pujara, Y., Pathak, P., Sharma, A., & Govani, J. (2019). Review on Indian Municipal Solid Waste Management
practices for reduction of environmental impacts to achieve sustainable development goals. Journal of environmental
management, 248, 109238. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.07.009
13. Pujara, Y., Pathak, P., Sharma, A., & Govani, J. (2019). Review on Indian Municipal Solid Waste Management
practices for reduction of environmental impacts to achieve sustainable development goals. Journal of environmental
management, 248, 109238. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.07.009
14. Suryawan, I. W. K., & Lee, C. H. (2024). Achieving zero waste for landfills by employing adaptive municipal solid waste
management services. Ecological Indicators, 165, 112191. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2024.112191
15. Wang, D., Tang, Y. T., Long, G., Higgitt, D., He, J., & Robinson, D. (2020). Future improvements on performance of an
EU landfill directive driven municipal solid waste management for a city in England. Waste Management, 102, 452-
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.