KIMYO SANOATI KORXONALARINING DIVERSIFIKATSIYALASHUV DARAJASINI NORMALLASHTIRILGAN ENTROPIYA INDEKSI ASOSIDA BAHOLASH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20932945Ключевые слова:
kimyo sanoati, diversifikatsiya, entropiya indeksi, integral baholash, mahsulot diversifikatsiyasi, bozor diversifikatsiyasi, innovatsion faoliyat, strategik boshqaruvАннотация
Mazkur maqolada kimyo sanoati korxonalarining ishlab chiqarish jarayonini
diversifikatsiyalash darajasini normallashtirilgan entropiya indeksi asosida kompleks baholashning nazariyuslubiy
va amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Kimyo sanoatida diversifikatsiya faqat ishlab chiqariladigan mahsulotlar
sonini ko‘paytirish bilan cheklanmay, sotuv bozorlari, moliyalashtirish manbalari, mehnat resurslari tarkibi va
innovatsion faoliyat yo‘nalishlarini kengaytirish hamda muvozanatlashtirishni ham qamrab olishi asoslangan.
Tadqiqotda terminologik, qiyosiy va omilli tahlil, ekspert baholash, indeks usuli, entropiya yondashuvi, integral
baholash, dinamik qatorlar va tizimli yondashuvlardan foydalanilgan. Normallashtirilgan entropiya indeksi
yordamida diversifikatsiya darajasi yo‘nalishlar soni bilan birga, ularning umumiy tarkibdagi ulushlari qanchalik
muvozanatli taqsimlanganini ham hisobga olishi ko‘rsatib berilgan. “Farg‘onaazot” AJning 2021–2025-yillardagi
bozor, mahsulot, mehnat resurslari, moliyaviy va innovatsion diversifikatsiyasi tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra,
innovatsion diversifikatsiya juda yuqori, bozor va mahsulot diversifikatsiyasi yuqori, moliyaviy diversifikatsiya
esa o‘rtacha darajada shakllangan. Besh yo‘nalish bo‘yicha umumiy integral diversifikatsiya indeksi 0,675 ni
tashkil etib, korxonaning diversifikatsiyalashuv darajasi “yuqori” guruhga mansubligi aniqlangan. Metodikaning
strategik rejalashtirish, risklarni boshqarish, zaif yo‘nalishlarni aniqlash va korxonalararo qiyosiy baholashdagi
imkoniyatlari yoritilgan.
Библиографические ссылки
1. Ansoff H. I. Corporate Strategy: An Analytic Approach to Business Policy for Growth and Expansion. —
New York: McGraw-Hill, 1965. — 241 p.
2. Ансофф И. Стратегическое управление / сокр. пер. с англ.; науч. ред. и авт. предисл. Л. И. Евенко.
— М.: Экономика, 1989. — 519 с.
3. Penrose E. T. The Theory of the Growth of the Firm. — 3rd ed. — Oxford: Oxford University Press, 1995.
— 304 p.
4. Rumelt R. P. Strategy, Structure, and Economic Performance. — Boston: Division of Research, Graduate
School of Business Administration, Harvard University, 1974. — 235 p.
5. Montgomery C. A. Corporate Diversification // Journal of Economic Perspectives. — 1994. — Vol. 8, No.
3. — P. 163–178.
6. Hitt M. A., Hoskisson R. E., Kim H. International Diversification: Effects on Innovation and Firm Performance
in Product-Diversified Firms // Academy of Management Journal. — 1997. — Vol. 40, No. 4. — P. 767–798.
7. Andrews K. R. The Concept of Corporate Strategy. — Homewood, IL: Dow Jones-Irwin, 1971. — 245 p.
8. Berry C. H. Corporate Growth and Diversification // The Journal of Law and Economics. — 1971. — Vol.
14, No. 2. — P. 371–384.
9. Pitts R. A., Hopkins H. D. Firm Diversity: Conceptualization and Measurement // Academy of Management
Review. — 1982. — Vol. 7, No. 4. — P. 620–629.
10. Booz, Allen and Hamilton. Diversification: A Survey of European Chief Executives. — New York: Booz,
Allen and Hamilton, Inc., 1985.
11. Аронов А. М., Петров А. Н. Диверсификация производства: теория и стратегия развития. —
СПб.: Лениздат, 2000. — 127 с.
12. Бухвалов А. В., Катькало В. С. Современные трактовки стратегий диверсификации // Российский
журнал менеджмента. — 2008. — Т. 6, №1. — С. 57–64.
13. Масюк Н. Н. Концепция интегрированной адаптивной организации текстильного производства.
— Иваново: Юнона, 2001. — 132 с.
14. Кузьмина М. Г., Лузгина О. А. Диверсификация деятельности промышленных предприятий:
проблемы и модели управления // Модели, системы, сети в экономике, технике, природе и
обществе. — 2019. — №3(31). — С. 29–38.
15. Лузгина О. А. Управление диверсификацией деятельности промышленных предприятий: теория,
методология, практика: дис. … докт. экон. наук. — Пенза, 2006. — 338 с.
16. Немченко Г., Донецкая С., Дьяконов К. Диверсификация производства: цели и направления
деятельности // Проблемы теории и практики управления. — 1998. — №1. — С. 107–113.
17. Багиев Г. Л. Основы организации маркетинговой деятельности на предприятии. — Л.:
Ленинградское областное правление ВНТОЭ, 1990. — 30 с.
18. Пардаев М. Қ., Мамасоатов Т. Х., Пардаев О. М. Модернизация, диверсификация ва инновация —
иқтисодий ўсишнинг муҳим омиллари. — Тошкент: Наврўз, 2014.
19. Olimov M. K., Rustamov A. R. Main Aspects of Diversification Processes of Production in Industrial
Enterprises // Молодой исследователь: вызовы и перспективы: материалы CLXV Международной
научно-практической конференции. — М.: Интернаука, 2020. — №18(165).
20. Razikov O. R. Kimyo sanoati korxonalarida ishlab chiqarish jarayonini diversifikatsiyalashning o‘ziga xos
xususiyatlari: iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. — Toshkent,
2026.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.