G‘AZNACHILIKDA PUL OQIMLARI USTIDAN KOMPLEKS MONITORINGNI TAKOMILLASHTIRISH: SHARTNOMALAR VA TO‘LOVLAR NAZORATINI RAQAMLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21167308Ключевые слова:
g‘aznachilik pul oqimlari monitoringi, raqamli g‘aznachilik, shartnomalarga muvofiqlik, to‘lovlarni tekshirish, elektron hisobvaraq-fakturalarni ro‘yxatdan o‘tkazish, SEM–AHP, O‘zbekiston.Аннотация
Mazkur tadqiqot o‘lchanayotgan nazorat standartlarini belgilaydi hamda moliyaviy
operatsiyalarning ro‘yxatdan o‘tkazilishi va tekshirilishiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni tahlil qiladi. G‘aznachilik
bo‘linmalarida shartnomalarni ro‘yxatdan o‘tkazish va to‘lovlarni nazorat qilishning samarali monitoringi
raqamli integratsiya hamda institutsional omillar ta’siriga sezilarli darajada bog‘liq. Ushbu tadqiqotning
maqsadi O‘zbekiston g‘aznachilik tizimida kompleks g‘aznachilik monitoringi darajasi va uning beshta
yo‘nalishini, ya’ni shartnomalarga muvofiqlik, to‘lovlarni tekshirish, elektron hisobvaraq-fakturalarni ro‘yxatdan
o‘tkazish, huquqiy javobgarlik va xavflarni nazorat qilishni aniqlashdan iborat. Tadqiqotning asosiy vazifasi
g‘aznachilik xodimlarining davlat moliyasi mutaxassislari sifatidagi xizmat faoliyati davomida nazorat vazifalari
va raqamli monitoring amaliyotlari haqidagi qarashlarini o‘rganishdan iborat bo‘ldi. Tadqiqotda to‘rtta takroriy
bosqichni, ya’ni muammoni aniqlash, mezonlarni ishlab chiqish, AHP asosida ustuvorliklarni belgilash va SEM
yordamida validatsiya qilishni o‘z ichiga olgan aralash usullar dizaynidan foydalanildi. Tanlangan g‘aznachilik
bo‘linmalaridan tadqiqotda ishtirok etgan g‘aznachilik mutaxassislari maqsadli ravishda tanlab olindi va raqamli
transformatsiyadan oldin hamda keyin olgan institutsional ko‘maklari, shuningdek, pul oqimlarini monitoring
qilish jarayonida qo‘llagan strategiyalari haqidagi fikrlarini aniqlash maqsadida so‘rovdan o‘tkazildi. Natijalar
ushbu tadqiqotda qabul qilingan raqamli monitoring modeli tinglovchi-xodimlarning tahliliy jarayonda faol ishtirok
etishiga yetarli darajada imkon yaratgani va ularda muvofiqlik bo‘yicha xabardorlikni oshirganini ko‘rsatadi.
Natijada ishlab chiqilgan SEM–AHP modeli ma’lumotlarga yaxshiroq mos kelib, SEM–AHP asosining tarkibiy
validligini tasdiqlovchi dalillarni taqdim etdi. Tadqiqot natijalari va ularning g‘aznachilik bo‘linmalaridagi monitoring
amaliyotlarini takomillashtirishdagi ahamiyati muhokama qilindi. Ushbu tadqiqot g‘aznachilik xodimlarining
monitoring kompetensiyasi va kasbiy rivojlanishini takomillashtirish bo‘yicha bir qator amaliy-institutsional
tavsiyalarni taqdim etadi. Mazkur tavsiyalar bo‘lajak g‘aznachilik mutaxassislarining nazorat faoliyati sifatini
oshirishga qaratilgan.
Библиографические ссылки
1. Olayinka, A. A., Chima, A., Aumbur, K. S., & Richard, O. (2025). Treasury innovation: The role of technology
in enhancing strategic treasury operations and financial performance. Gulf Journal of Advance Business
Research, 3(1), 157–171. doi:10.51594/gjabr.v3i1.72
2. Adanigbo, O. S., Ezeh, F. S., Ugbaja, U. S., Lawal, C. I., & Friday, S. C. (2023). A conceptual framework for
risk mitigation and operational efficiency in treasury payment systems. Gulf Journal of Advance Business
Research, 1(3), 258–270. doi:10.51594/gjabr.v1i3.134
3. Adebayo, O., Attionu, G. T., Singh, D., Mensah, N., & Adukpo, T. K. (2025). Impact of digital transformation
on liquidity management among US multinational corporations. International Journal of Multidisciplinary
Research, 7(2), 1–13. doi:10.36948/ijfmr.2025.v07i02.38835
4. Ireddy, R. K. (2024). Real-time payment orchestration and fraud governance framework: Cloud-native
treasury optimization with ensemble deep learning integration. International Journal of Scientific Research
in Computer Science, Engineering and Information Technology. doi:10.32628/cseit25113583
5. Maniyar, V. (2025). The role of instant payments and central bank digital currencies in transforming
merchant cash management. Journal of Payments Strategy & Systems, 19(1), 54–62. doi:10.69554/
qtlm5178
6. Scott, D., & Broyd, T. (2024). Investigating hosting project bank accounts (PBAs) on the blockchain and
its potential value contribution to the UK construction industry. Journal of Information Technology in
Construction, 29, 935–975. doi:10.36680/j.itcon.2024.041
7. Шалаев, И. А., & Кожанчиков, О. И. (2025). Совершенствование организации и методов казначейского
контроля на основе внедрения цифровых технологий. Человек. Общество. Инклюзия, 16(3), 88–114.
doi:10.65313/2025.03.07
8. Shirokova, M. A., Malitskaya, V. B., & Konovalenko, I. E. (2023). Development of corporate treasury
operations in Russian leasing companies. E3S Web of Conferences, 449, 04008. doi:10.1051/
e3sconf/202344904008
9. Sholdarov, D. (2021). Accounting of funds of higher education institutions from the form of payment-contract
in the treasury system. Journal of Economics, Finance and Management Studies, 4(8). doi:10.47191/
jefms/v4-i8-24
10. Sigalov, K., Ye, X., König, M., Hagedorn, P., Blum, F., Severin, B., & Groß, D. (2021). Automated payment
and contract management in the construction industry by integrating building information modeling and
blockchain-based smart contracts. Applied Sciences, 11(16), 7653. doi:10.3390/app11167653
11. Von Solms, J., & Langerman, J. (2022). Digital technology adoption in a bank treasury and performing a
digital maturity assessment. African Journal of Science, Technology, Innovation and Development, 14(2),
302–315. doi:10.1080/20421338.2020.1857519
12. Wu, Y. (2023). A new path for enterprises to improve funds control: Building the digital intelligence treasury.
Academic Journal of Business & Management, 5(17), 105–109. doi:10.25236/ajbm.2023.051716
13. Yeboah, E. K., Duah, D., Kobi, J., & Kokroko, B. Y. (2026). Blockchain technology adoption in corporate
treasury management systems across multinational corporations. International Journal of Innovative
Science and Research Technology. doi:10.38124/ijisrt/26jan591
14. Zanko, G. (2025). An overview of treasury management strategies: A bibliometric-systematic literature
review. Journal of Business and Management Review, 6(6), 719–732. doi:10.47153/jbmr.v6i6.1668
15. Nozhenkov, I. A. (2023). Features of digitalization of the treasury function of financial management of the
corporation in the implementation of payment technologies. State and Municipal Management Scholar
Notes, 3, 116–121. doi:10.22394/2079-1690-2023-1-3-116-121
16. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi. 2013-yil 26-dekabr, O‘RQ-360-son. 122-modda — “Budjet
tashkilotlari va budjet mablag‘lari oluvchilar tomonidan yuridik majburiyatlarni qabul qilish, ularni ro‘yxatdan
o‘tkazish hamda hisobga olish”. https://lex.uz/docs/-2304138
17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 30-dekabrdagi PQ-73-son “O‘zbekiston Respublikasining
‘2022-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida’gi Qonuni ijrosini ta’minlash choratadbirlari
to‘g‘risida”gi qarori. https://lex.uz/docs/-5801134
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.