QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIG‘INI UNDIRISH JARAYONIDA SOLIQ TAFOVUTINI (VAT GAP) ANIQLASH VA BAHOLASH USULLARI: XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTON SHAROITIDA ADAPTIV YONDASHUV
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18327988Ключевые слова:
qo‘shilgan qiymat solig‘i, soliq tafovuti (VAT gap), top-down yondashuv, bottom-up yondashuv, soliq ma’murchiligi, fiskal samaradorlik, riskka asoslangan nazorat, raqamli iqtisodiyotАннотация
Mazkur maqolada qo‘shilgan qiymat solig‘ini undirish jarayonida yuzaga keladigan soliq tafovuti (VAT gap)
ni aniqlash va baholashning nazariy-metodologik asoslari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida VAT gap
tushunchasining iqtisodiy mohiyati ochib berilib, uni baholashda qo‘llaniladigan top-down va bottom-up yondashuvlarning
afzalliklari hamda cheklovlari qiyosiy tahlil qilinadi. Xalqaro tajriba asosida soliq ma’murchiligi sifati, raqamli texnologiyalar
va riskka asoslangan nazorat mexanizmlarining soliq tafovutini qisqartirishdagi roli baholanadi. Shuningdek, O‘zbekiston
soliq tizimi sharoitida VAT gapni baholashning adaptiv yondashuvi taklif etilib, uning fiskal samaradorlikni oshirishdagi
ahamiyati ilmiy jihatdan asoslanadi.
Библиографические ссылки
1. World Bank. Digitalizing Tax Administration: Lessons from International Experience. Washington, D.C., 2020.
2. OECD.Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. Paris: OECD Publishing, 2020.
3. Alm, J. Measuring, Explaining, and Controlling Tax Evasion: Lessons from Theory, Experiments, and Field Studies.
International Tax and Public Finance, 2012, Vol. 19(1), pp. 54–77
4. Keen, M., & Smith, S.VAT Fraud and Evasion: What Do We Know and What Can Be Done? National Tax Journal,
2006, Vol. 59(4), pp. 861–887.
5. OECD. Measuring the Tax Gap: Guidance on Estimation Methods. Paris: OECD Publishing, 2017.
6. International Monetary Fund.Measuring and Addressing the VAT Gap in Developing Economies. IMF Technical Notes
and Manuals. Washington, D.C., 2018.
7. International Monetary Fund.Revenue Administration: Managing Compliance Risks. Washington, D.C., 2015.
8. European Commission.Study and Reports on the VAT Gap in the EU Member States. Brussels, annual editions (2016–
2023).
9. Slemrod, J.Tax Compliance and Enforcement. Journal of Economic Literature, 2019, Vol. 57(4), pp. 904–954.
10. Bird, R., & Gendron, P. The VAT in Developing and Transitional Countries.Cambridge University Press, 2007.
11. Torgler, B. Tax Morale and Compliance: Review of Evidence and Case Studies. World Bank Policy Research Working
Paper, 2007.
12. O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi. Qo‘shilgan qiymat solig‘i tushumlari va soliq ma’murchiligi bo‘yicha
tahliliy hisobotlar. Toshkent, 2019–2024.
13. O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi. Yangi tahrir. Toshkent, 2020 (amaldagi o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining soliq siyosatini takomillashtirishga oid farmon va qarorlari. Toshkent, 2018–
2024.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.