XORAZM VILOYATIDA SUV RESURSLARI TANQISLIGI VA TUPROQ DEGRADATSIYASINING MINTAQANING EKOLOGIK-IQTISODIY HOLATIGA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19386547Ключевые слова:
suv resurslari, tuproq degradatsiyasi, sho‘rlanish, suv unumdorligi, qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti, Xorazm viloyati, melioratsiya, barqaror rivojlanishАннотация
Ushbu maqolada Xorazm viloyatida suv resurslari tanqisligi va tuproq degradatsiyasining qishloq xo‘jaligi
iqtisodiyotiga ta’siri miqdoriy usullar yordamida tahlil qilingan. Tadqiqot 2010–2023-yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlarga
asoslanib, suv unumdorligi koeffitsiyenti (W_t) va ekologik yo‘qotish modeli (E_t) qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki,
sug‘oriladigan yerlarning 54 foizida sho‘rlanish kuzatilishi va suv stressi indeksining 0,75 ga yetishi qishloq xo‘jaligi
mahsuldorligini sezilarli darajada pasaytirib, yillik 180–220 mlrd so‘m miqdorida iqtisodiy zarar keltirib chiqarmoqda.
Tomchilatib sug‘orish texnologiyalarini kengaytirish va melioratsiya islohotlarini jadallashtirish asosiy siyosiy tavsiyalar
sifatida ilgari surilgan.
Библиографические ссылки
1. Jumaniyozov, F. (2024). Yashil iqtisodiyot. Молодые ученые, 2(29), 115–117.
2. FAO. (2021). Global Assessment of Soil Salinization and Alkalinization. Rome: FAO.
3. Xoliqov, A. (2019). Xorazm viloyatida tomchilatib sug‘orishning iqtisodiy samarasi. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti, 4,
33–46.
4. Nazarov, B. (2021). Xorazm viloyatida iqtisodiy rivojlanishning ekologik omillari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar,
3, 45–58.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son Farmoni. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi.
Toshkent. https://lex.uz/ru/docs/-5841063
6. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2024). Xorazm viloyati statistik to‘plami (2010–2023-yillar).
Toshkent.
7. Jumaniyozov, F. D. (2024). Yashil iqtisodiyotga o‘tishda chiqindilarni boshqarish va ulardan samarali foydalanish
masalalari. Central Asian Journal of Education and Innovation, 3(10), 115–121.
8. Qadir, M., Quillerou, E., Nangia, V., et al. (2014). Economics of salt-induced land degradation and restoration. Natural
Resources Forum, 38(4), 282–295.
9. Rogers, P., de Silva, R., & Bhatia, R. (2002). Water is an economic good: How to use prices to promote equity,
efficiency, and sustainability. Water Policy, 4(1), 1–17.
10. Ngo, A., Jumaniyozov, F., Mittal, A., Sapaev, S., Mamadiyarov, Z., & Jurayev, I. (2025, July). Design and deployment
of a secure mobile banking system with AI-driven fraud detection. In Proceedings of the 2025 International Conference
on Smart & Sustainable Technology (INCSST) (pp. 1–6). IEEE.
11. Van Beek, C. L., et al. (2021). Economic analysis of salt-affected soils in irrigated agricultural systems. Agricultural
Systems, 192, 103202.
12. World Bank. (2023). Uzbekistan: Country Environmental Analysis. Washington, DC: World Bank Group.
13. Xasanov, U. (2022). Mintaqaviy iqtisodiyotda suv resurslarini boshqarishning moliyaviy mexanizmlari. Moliya va bank
ishi, 2, 71–84.
14. O‘g‘li, A. O. N., & Raximovich, M. U. (2025). Dunyo amaliyotiga tayangan holda mintaqada mehmonxona sohasini
modernizatsiya qilish imkoniyatlari. Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика), (11), 2278–2285.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.