SURXONDARYO VILOYATIDA ULGURJI SAVDO HAJMI KO‘RSATKICHLARINI ARIMA MODELI YORDAMIDA PROGNOZLASHTIRISH
##semicolon##
https://doi.org/10.5281/zenodo.18628916##semicolon##
ulgurji savdo, vaqt qatorlari, ARIMA modeli, prognozlash, statsionarlik, Dikkey–Fuller testi, iqtisodiy tahlil, Surxondaryo viloyati##article.abstract##
Mazkur maqolada Surxondaryo viloyatida ulgurji savdo hajmining vaqt bo‘yicha o‘zgarishi hamda uni
prognozlash masalalari tahlil qilingan. Tadqiqotda 2010–2024-yillar ma’lumotlari asosida vaqt qatorlari tahlili amalga
oshirilib, ARIMA modeli yordamida iqtisodiy ko‘rsatkichlarning kelgusi davr uchun prognoz qiymatlari aniqlangan. Vaqt
qatorining statsionarligi kengaytirilgan Dikkey–Fuller testi orqali tekshirildi va mos ARIMA(2,2,0) modeli tanlandi. Olingan
natijalar 2025–2028-yillar uchun ulgurji savdo hajmining barqaror o‘sish tendensiyasini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari
hududiy savdo tizimini rivojlantirish va iqtisodiy rejalashtirish jarayonlarida muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.
##submission.citations##
1. Box G. E. P., Jenkins G. M., Reinsel G. C., Ljung G. M. Time Series Analysis: Forecasting and Control. — 5th ed. —
Hoboken: John Wiley & Sons, 2015.
2. Gujarati D. N., Porter D. C. Basic Econometrics. — 5th ed. — New York: McGraw-Hill, 2009.
3. Enders W. Applied Econometric Time Series. — 4th ed. — New York: Wiley, 2014.
4. Hamilton J. D. Time Series Analysis. — Princeton: Princeton University Press, 1994.
5. Dickey D. A., Fuller W. A. Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root // Journal of the
American Statistical Association. — 1979. — Vol. 74, No. 366. — P. 427–431.
6. Hyndman R. J., Athanasopoulos G. Forecasting: Principles and Practice. — 2nd ed. — Melbourne: OTexts, 2018. —
Available at: https://otexts.com/fpp3/
7. Brockwell P. J., Davis R. A. Introduction to Time Series and Forecasting. — 3rd ed. — New York: Springer, 2016
8. Wooldridge J. M. Introductory Econometrics: A Modern Approach. — 6th ed. — Boston: Cengage Learning, 2016.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Hududlar kesimida savdo statistikasi (2010–2024
yillar). — Toshkent. — Available at: https://stat.uz
10. Iskandarov D. X., Yoqubova F. B. Makroiqtisodiy o‘zgaruvchilarni prognoz qilishda vaqt qatori modellari (ARIMA modeli)
ning qo‘llanilishi // World Scientific Research Journal. — 2025. — Volume 44, Issue 1. — P. 429–434. — Available at:
##submission.downloads##
##submissions.published##
##submission.howToCite##
##issue.issue##
##section.section##
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by4.footer##