BANK SEKTORIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA XARAJAT SAMARADORLIGI: XALQARO TAJRIBA ASOSIDA EKONOMETRIK BAHOLASH

BANK SEKTORIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA XARAJAT SAMARADORLIGI: XALQARO TAJRIBA ASOSIDA EKONOMETRIK BAHOLASH

##article.authors##

  • Masharipova Durdona Ulug‘bekovna

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20761005

##article.subject##:

raqamli bank; operatsion xarajatlar; fintech; xarajat samaradorligi; regression tahlil; onlayn banking; raqamli transformatsiya; ekonometrik model; bank islohoti; O‘zbekiston

##article.abstract##

Mazkur tadqiqot zamonaviy tijorat banklarida raqamli texnologiyalar orqali operatsion xarajatlarni
optimallashtirish imkoniyatlarini kompleks o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi raqamli bank
texnologiyalari va fintech yechimlarining operatsion xarajatlar dinamikasiga ta’sirini miqdoriy baholash, shuningdek,
O‘zbekiston tijorat banklari uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot obyekti sifatida JPMorgan Chase,
DBS Bank, BBVA, Sberbank va TBC Bank kabi yetakchi xalqaro kredit tashkilotlari, shuningdek, O‘zbekiston tijorat banklari
faoliyati ko‘rib chiqilgan.
Metodologik asos sifatida tizimli tahlil, korrelyatsion-regression tahlil, ekonometrik modellashtirish va prognozlash
usullaridan foydalanilgan. Ishlab chiqilgan chiziqli regressiya modeli (Y = β₀ + β₁X₁ + β₂X₂ + ε) orqali raqamli investitsiyalar
hajmi va onlayn operatsiyalar ulushining operatsion xarajatlarga ta’siri miqdoriy jihatdan aniqlangan. Tahlil natijalari shuni
ko‘rsatdiki, raqamli texnologiyalarga yo‘naltirilgan investitsiyalarning 10 foizga oshishi operatsion xarajatlarni o‘rtacha
4,2–6,8 foizga kamaytiradi. Onlayn operatsiyalar ulushining 1 foizga oshishi esa xarajatlarni 0,31 foizga qisqartiradi.
Xalqaro banklar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, rivojlangan raqamli infratuzilma banklarda xarajat samaradorligini 30–45 foizga
yaxshilash imkonini beradi.
Tadqiqotning amaliy ahamiyati shundaki, unda O‘zbekiston tijorat banklari uchun raqamli transformatsiya yo‘l xaritasi,
investitsiya ustuvorliklari va xarajatlarni optimallashtirish strategiyalari taklif etilgan. Tadqiqot natijalari bank menejerlari,
moliyaviy siyosat ishlab chiquvchilar va akademik doira vakillari uchun manfaatli bo‘lishi mumkin

Биография автора

Masharipova Durdona Ulug‘bekovna

O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi tayanch doktoranti


Библиографические ссылки

1. Berger, A., & Mester, L. (1997). Inside the Black Box: What Explains Differences in the Efficiencies of

Financial Institutions? Journal of Banking & Finance, 21(7), 895–947.

2. Claessens, S., & van Horen, N. (2014). Foreign Banks: Trends and Impact. Journal of Money, Credit and

Banking, 46(1), 295–326.

3. McKinsey & Company. (2023). The Future of Banking: A $20 Trillion Opportunity. McKinsey Global Institute,

New York.

4. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). Bank tizimi ko‘rsatkichlari. Toshkent. [Online]. Available:

https://cbu.uz

5. O‘zbekiston Respublikasi Raqamli iqtisodiyot vazirligi. (2023). O‘zbekistonning raqamli transformatsiya

dasturi – 2030. Toshkent.

6. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The Race between Man and Machine: Implications of Technology for

Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 108(6), 1488–1542.

7. Vives, J. (2019). Digital Disruption in Banking. Annual Review of Financial Economics, 11, 243–272.

8. Maddala, G. S., & Lahiri, K. (2009). Introduction to Econometrics. 4th ed. New York: Wiley.

9. Greene, W. H. (2018). Econometric Analysis. 8th ed. New York: Pearson.

10. DeYoung, R. (2005). The Performance of Internet-Based Business Models: Evidence from the Banking

Industry. Journal of Business, 78(3), 893–947.

11. Koetter, M., & Noth, F. (2013). IT Use, Productivity, and Market Power in Banking. Journal of Financial

Stability, 9(4), 695–704.

12. World Bank. (2023). Global Financial Development Database 2023. Washington, D.C.

13. International Monetary Fund. (2019). Financial Soundness Indicators Compilation Guide. Washington,

D.C.

14. OECD. (2023). OECD Digital Economy Outlook 2023. Paris: OECD Publishing.

15. Kennedy, P. (2008). A Guide to Econometrics. 6th ed. Cambridge: MIT Press.

16. Wooldridge, J. (2019). Introductory Econometrics: A Modern Approach. 7th ed. Mason: Cengage.

17. JPMorgan Chase & Co. (2025). 2024 Annual Report. New York.

18. DBS Group Holdings. (2025). DBS Annual Report 2024. Singapore.

19. BBVA Group. (2025). BBVA Annual Report 2024. Madrid.

20. PAO Sberbank. (2025). Godovoy otchyot 2024. Moscow.

21. TBC Bank Group PLC. (2025). Annual Report and Accounts 2024. London.

22. Bank for International Settlements. (2024). BIS Annual Economic Report 2024: The Vision of Digitally

Integrated Economies. Basel: BIS.

23. Bank for International Settlements. (2023). Quarterly Review: International Banking and Financial Market

Developments. Basel: BIS.

24. Philippon, C. (2019). The FinTech Opportunity. NBER Working Paper No. 22476. Cambridge, MA: National

Bureau of Economic Research.

25. Demirgüç-Kunt, A., et al. (2022). The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments,

and Resilience in the Age of COVID-19. Washington, D.C.: World Bank Group.

26. Thakor, D. (2020). Fintech and Banking: What Do We Know? Journal of Financial Intermediation, 41,

100833.

27. Beck, T., Levine, R., & Loayza, N. (2000). Finance and the Sources of Growth. Journal of Financial

Economics, 58(1–2), 261–300.

28. Scardovi, A. (2017). Digital Transformation in Financial Services. Cham: Springer.

29. PricewaterhouseCoopers (PwC). (2023). Financial Services Technology 2020 and Beyond: Embracing

Disruption. London.

30. Deloitte Insights. (2023). Banking on the Future: Vision 2025. New York: Deloitte Development LLC.

Загрузки

##submissions.published##

2026-06-01
Loading...