EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH ASOSIDA TEMIR YO‘L TRANSPORTI IQTISODIY FAOLIYATINI PROGNOZLASH: 2030-YILGACHA SSENARIY TAHLILI.
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20963427##article.subject##:
ekonometrik model, ARIMA, OLS regressiya, prognozlash, temir yo‘l transporti, operatsion tushum, investitsiyalar, Dickey-Fuller testi, ssenariy tahlili.##article.abstract##
Mazkur maqolada “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJning 2010–2023-yillar statistik maʼlumotlari
asosida temir yo‘l transporti iqtisodiy faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlarini ekonometrik modellashtirish va
2030-yilgacha prognozlash uslubiyati ishlab chiqilgan. Operatsion tushumlar, investitsiya hajmi, tranzit
tashuvlar, asosiy fondlar va mahalliy yuk tashish hajmlari ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni aks ettiruvchi
ko‘p omilli OLS regressiya modeli tuzilgan. Statsionarlik tekshiruvi uchun Dickey-Fuller testi, vaqtli qatorlar
uchun ARIMA(2,1,2) va ARIMA(1,2,2) modellari, tranzit va mahalliy yuklar uchun eksponensial trend modellari
qo‘llanilgan. Prognoz natijalariga ko‘ra, 2023-yildagi 12 085,5 mlrd so‘mlik tushum 2030-yilga kelib 23 250,9
mlrd so‘mga, mahalliy tashilgan yuklar esa 65,5 mln tonnadan 84,7 mln tonnaga yetishi kutilmoqda.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–60-son Farmoni. https://lex.uz/ru/docs/-5841063
2. Фатхутдинов Р. А. Управление конкурентоспособностью организации. — М.: ЭКСМО, 2004. — 544 с.
3. Лапидус Б. М., Мачерет Д. А. Стратегия развития железнодорожного транспорта // Экономика
железных дорог. — 2008. — № 10.
4. Fayzullayev J. S. Temir yo‘l transport tizimini iqtisodiy rivojlantirish metodologiyasini takomillashtirish:
iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. — Toshkent, 2022.
5. Box G. E. P., Jenkins G. M., Reinsel G. C., Ljung G. M. Time Series Analysis: Forecasting and Control. 5th
ed. — Hoboken: Wiley, 2015. — 712 p.
6. Granger C. W. J., Newbold P. Spurious Regressions in Econometrics // Journal of Econometrics. — 1974.
— Vol. 2, Issue 2. — P. 111–120.
7. Dickey D. A., Fuller W. A. Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root //
Journal of the American Statistical Association. — 1979. — Vol. 74, No. 366. — P. 427–431.
8. Yarashova V. K. O‘zbekiston transport tizimini rivojlantirishning makroiqtisodiy jihatlari: iqtisodiyot fanlari
doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. — Toshkent, 2022.
9. Саматов Ғ. А. Инновационное развитие автомобильного транспорта. — Т.: O‘zbekiston milliy
ensiklopediyasi, 2011. — 256 с.
10. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJning 2010–2023-yillarga oid rasmiy statistik maʼlumotlari. // www.railway.uz;
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi maʼlumotlari. // www.stat.uz
Загрузки
##submissions.published##
Как цитировать
##issue.issue##
##section.section##
Лицензия
Copyright (c) 2026 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.