IKKI YOQLAMA SOLIQQA TORTISHNING OLDINI OLISHNING XALQARO-HUQUQIY ASOSLARI VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QO‘LLASH AMALIYOTI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21377089Keywords:
ikki yoqlama soliqqa tortish, xalqaro soliq huquqi, ikki tomonlama soliq shartnomalari, doimiy muassasa, haqiqiy huquqqa ega shaxs, rezidentlik, soliq krediti, chet el investitsiyalari, soliqdan bo‘yin tovlash.Abstract
Ikki yoqlama soliqqa tortishni oldini olishning xalqaro-huquqiy asoslari, mazkur institutning
shakllanish bosqichlari hamda zamonaviy xalqaro amaliyotda qo‘llanilayotgan asosiy yondashuvlar tahlil qilingan.
Ikki tomonlama soliq shartnomalarining tuzilishi, ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etishning asosiy usullari
— ozod etish, soliq krediti va soliq chegirmasi usullari — ularning xorijiy ilmiy tadqiqotlarda qayd etilgan iqtisodiy
samaradorligi asosida qiyosiy baholangan. Shuningdek, doimiy muassasa, rezidentlik va daromad manbai
prinsiplari, haqiqiy huquqqa ega shaxs (beneficial owner) tushunchasi hamda soliq shartnomalaridan noqonuniy
foydalanishning oldini olishga qaratilgan mexanizmlar ilmiy jihatdan yoritilgan. O‘zbekiston Respublikasining ikki
tomonlama soliq shartnomalari tizimi va milliy qonunchilikda xalqaro shartnomalarni qo‘llash amaliyoti tahlil qilinib,
mavjud muammolar aniqlangan hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Shome, P. (2021). Double Taxation Avoidance Agreements. In Taxation History, Theory, Law and
Administration. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-68214-9_27
2. United Nations. (1969). Vienna Convention on the Law of Treaties. United Nations Treaty Series, 1155,
331. https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/1_1_1969.pdf
3. Neumayer, E. (2007). Do double taxation treaties increase foreign direct investment to developing countries?
Journal of Development Studies, 43(8), 1501–1519. https://doi.org/10.1080/00220380701611535
4. Shehaj, P., & Zagler, M. (2025). Asymmetric double tax treaties: Relief method and tax sparing for
foreign direct investment in developing countries. Public Finance Review, 53(1), 94–135. https://doi.
org/10.1177/10911421241247241
5. van ‘t Riet, M., & Lejour, A. (2025). Developing countries, tax treaty shopping and the global minimum tax.
Public Finance Review. https://doi.org/10.1177/10911421251334849
6. Li, J. (2012). Beneficial ownership in tax treaties: Judicial interpretation and the case for clarity (Comparative
Research in Law & Political Economy Research Paper No. 4/2012). Osgoode Hall Law School. https://
digitalcommons.osgoode.yorku.ca/clpe/4
7. Wheeler, J. (2013). Persons qualifying for treaty benefits. In Papers on Selected Topics in Administration
of Tax Treaties for Developing Countries. United Nations, Department of Economic and Social Affairs.
https://www.un.org/esa/ffd/wp-content/uploads/2013/05/20130530_Paper2A_Wheeler.pdf
8. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (2023-yil 30-apreldagi yangi tahriri). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-
6445145
9. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (2026-yil holatiga amaldagi tahriri). Lex.uz. https://lex.uz/
docs/-4674902
10. O‘zbekiston Respublikasining “Xalqaro shartnomalari to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ–518 (2019-yil 6-fevral).
Lex.uz. https://lex.uz/docs/-4193761
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 29-iyundagi PF–5468-son “O‘zbekiston Respublikasining
soliq siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. Lex.uz. https://lex.uz/docs/-3802378
12. O‘zbekiston Respublikasi va Estoniya Respublikasi o‘rtasidagi ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etish
to‘g‘risidagi Konvensiya (PQ–1932-son qaror bilan tasdiqlangan, 2013-yil 7-mart). Lex.uz. https://lex.uz/
docs/-2412638
13. O‘zbekiston Respublikasi Hukumati va Qatar Davlati Hukumati o‘rtasidagi daromad soliqlari bo‘yicha
ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etish to‘g‘risidagi Bitim (2023-yil 6-iyun). Lex.uz. https://lex.uz/en/
docs/6803687
14. Jo‘rayev, A. (2004). Soliq qonunchiligi asoslari. Toshkent. https://sektor-api.argos.uz/
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.