IKKI YOQLAMA SOLIQQA TORTISHNING OLDINI OLISHNING XALQARO-HUQUQIY ASOSLARI VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QO‘LLASH AMALIYOTI

IKKI YOQLAMA SOLIQQA TORTISHNING OLDINI OLISHNING XALQARO-HUQUQIY ASOSLARI VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QO‘LLASH AMALIYOTI

Authors

  • Albina Sarsengalieva
  • Bakhitjan Sarsenbaev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.21377089

Keywords:

ikki yoqlama soliqqa tortish, xalqaro soliq huquqi, ikki tomonlama soliq shartnomalari, doimiy muassasa, haqiqiy huquqqa ega shaxs, rezidentlik, soliq krediti, chet el investitsiyalari, soliqdan bo‘yin tovlash.

Abstract

Ikki yoqlama soliqqa tortishni oldini olishning xalqaro-huquqiy asoslari, mazkur institutning
shakllanish bosqichlari hamda zamonaviy xalqaro amaliyotda qo‘llanilayotgan asosiy yondashuvlar tahlil qilingan.
Ikki tomonlama soliq shartnomalarining tuzilishi, ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etishning asosiy usullari
— ozod etish, soliq krediti va soliq chegirmasi usullari — ularning xorijiy ilmiy tadqiqotlarda qayd etilgan iqtisodiy
samaradorligi asosida qiyosiy baholangan. Shuningdek, doimiy muassasa, rezidentlik va daromad manbai
prinsiplari, haqiqiy huquqqa ega shaxs (beneficial owner) tushunchasi hamda soliq shartnomalaridan noqonuniy
foydalanishning oldini olishga qaratilgan mexanizmlar ilmiy jihatdan yoritilgan. O‘zbekiston Respublikasining ikki
tomonlama soliq shartnomalari tizimi va milliy qonunchilikda xalqaro shartnomalarni qo‘llash amaliyoti tahlil qilinib,
mavjud muammolar aniqlangan hamda ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Author Biographies

Albina Sarsengalieva

Qoraqalpoq davlat universiteti Iqtisodiyot fakulteti
“Soliqlar va soliqqa tortish” yo‘nalishi 3-kurs talabasi

Bakhitjan Sarsenbaev

Ilmiy rahbar:  i.f.f.d. (PhD)
Qoraqalpoq davlat universiteti Iqtisodiyot fakulteti
“Moliya va moliyaviy texnologiyalar” kafedrasi dotsenti

References

1. Shome, P. (2021). Double Taxation Avoidance Agreements. In Taxation History, Theory, Law and

Administration. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-68214-9_27

2. United Nations. (1969). Vienna Convention on the Law of Treaties. United Nations Treaty Series, 1155,

331. https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/conventions/1_1_1969.pdf

3. Neumayer, E. (2007). Do double taxation treaties increase foreign direct investment to developing countries?

Journal of Development Studies, 43(8), 1501–1519. https://doi.org/10.1080/00220380701611535

4. Shehaj, P., & Zagler, M. (2025). Asymmetric double tax treaties: Relief method and tax sparing for

foreign direct investment in developing countries. Public Finance Review, 53(1), 94–135. https://doi.

org/10.1177/10911421241247241

5. van ‘t Riet, M., & Lejour, A. (2025). Developing countries, tax treaty shopping and the global minimum tax.

Public Finance Review. https://doi.org/10.1177/10911421251334849

6. Li, J. (2012). Beneficial ownership in tax treaties: Judicial interpretation and the case for clarity (Comparative

Research in Law & Political Economy Research Paper No. 4/2012). Osgoode Hall Law School. https://

digitalcommons.osgoode.yorku.ca/clpe/4

7. Wheeler, J. (2013). Persons qualifying for treaty benefits. In Papers on Selected Topics in Administration

of Tax Treaties for Developing Countries. United Nations, Department of Economic and Social Affairs.

https://www.un.org/esa/ffd/wp-content/uploads/2013/05/20130530_Paper2A_Wheeler.pdf

8. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (2023-yil 30-apreldagi yangi tahriri). Lex.uz. https://lex.uz/docs/-

6445145

9. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi (2026-yil holatiga amaldagi tahriri). Lex.uz. https://lex.uz/

docs/-4674902

10. O‘zbekiston Respublikasining “Xalqaro shartnomalari to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ–518 (2019-yil 6-fevral).

Lex.uz. https://lex.uz/docs/-4193761

11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 29-iyundagi PF–5468-son “O‘zbekiston Respublikasining

soliq siyosatini takomillashtirish konsepsiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. Lex.uz. https://lex.uz/docs/-3802378

12. O‘zbekiston Respublikasi va Estoniya Respublikasi o‘rtasidagi ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etish

to‘g‘risidagi Konvensiya (PQ–1932-son qaror bilan tasdiqlangan, 2013-yil 7-mart). Lex.uz. https://lex.uz/

docs/-2412638

13. O‘zbekiston Respublikasi Hukumati va Qatar Davlati Hukumati o‘rtasidagi daromad soliqlari bo‘yicha

ikki yoqlama soliqqa tortishni bartaraf etish to‘g‘risidagi Bitim (2023-yil 6-iyun). Lex.uz. https://lex.uz/en/

docs/6803687

14. Jo‘rayev, A. (2004). Soliq qonunchiligi asoslari. Toshkent. https://sektor-api.argos.uz/

Downloads

Published

2026-07-01

How to Cite

Sarsengalieva , A., & Sarsenbaev , B. (2026). IKKI YOQLAMA SOLIQQA TORTISHNING OLDINI OLISHNING XALQARO-HUQUQIY ASOSLARI VA O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA QO‘LLASH AMALIYOTI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(7), 516–523. https://doi.org/10.5281/zenodo.21377089
Loading...