O‘ZBEKISTONDA IQTISODIY O‘SISH VA CO₂ EMISSIYASI: EKOLOGIK KUZNETS EGRI CHIZIG‘I (EKC) ASOSIDA TAHLIL

O‘ZBEKISTONDA IQTISODIY O‘SISH VA CO₂ EMISSIYASI: EKOLOGIK KUZNETS EGRI CHIZIG‘I (EKC) ASOSIDA TAHLIL

Authors

  • Choriyev Maxmayoqub

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20137042

Keywords:

Ekologik Kuznets egri chizig‘i (EKC), CO₂ emissiyasi, iqtisodiy o‘sish, YaIM, kvadratik model, O‘zbekiston, atrof-muhit ifloslanishi, barqaror rivojlanish, energiya samaradorligi, ekologik siyosat, teskari U-shaklidagi bog‘liqlik, yashil iqtisodiyot.

Abstract

Ushbu maqola O‘zbekistonda iqtisodiy o‘sish va CO₂ emissiyasi o‘rtasidagi bog‘liqlikni Ekologik Kuznets
egri chizig‘i (EKC) modeli asosida tahlil qilishga bag‘ishlangan. EKC gipotezasiga ko‘ra, iqtisodiy rivojlanishning dastlabki
bosqichlarida atrof-muhit ifloslanishi ortadi, ma’lum daromad darajasiga yetgandan so‘ng esa ekologik bosim kamayishni
boshlaydi. Tadqiqotda O‘zbekistonning 2000–2023-yillardagi yalpi ichki mahsulot (YaIM) va CO₂ emissiyasi ko‘rsatkichlari
tahlil qilingan. Kvadratik regressiya modeli qo‘llanilib, YaIM va uning kvadrati mustaqil o‘zgaruvchilar, CO₂ emissiyasi esa
bog‘liq o‘zgaruvchi sifatida olingan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekistonda EKC gipotezasi qisman tasdiqlanadi: YaIM
o‘sishi bilan CO₂ emissiyasi ham ortgan

Author Biography

Choriyev Maxmayoqub

Xalqaro qishloq xo‘jaligi universiteti,
mustaqil tadqiqotchisi (PhD)


References

1. Gene Grossman and Alan Krueger (1991) Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement. NBER

Working Paper, No. 3914.

2. Theodore Panayotou (1993) Empirical Tests and Policy Analysis of Environmental Degradation at Different Stages of

Economic Development. ILO Working Paper.

3. David Stern (2004) ‘The Rise and Fall of the Environmental Kuznets Curve’, World Development, 32(8), pp. 1419–

1439.

4. Soumyananda Dinda (2004) ‘Environmental Kuznets Curve Hypothesis: A Survey’, Ecological Economics, 49(4), pp.

431–455. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2004.02.011

5. Abdul Jalil and Syed Mahmud (2009) ‘Environment Kuznets Curve for CO₂ Emissions: A Cointegration Analysis’,

Energy Policy, 37(12), pp. 5167–5172.

6. Erdoğan Doğan and Abdullah Aslan (2017) ‘Exploring the Relationship among CO₂ Emissions, Real GDP, Energy

Consumption and Tourism in the EU and Candidate Countries’, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 77, pp.

239–245.

7. Muhammad Ahmad et al. (2018) ‘Carbon Emissions, Energy Use, Gross Domestic Product and Total Population in

China’, Economics and Environment, 65, p. 13.

8. D. Pachiyappan et al. (2021) ‘Short and Long-Run Causal Effects of CO₂ Emissions, Energy Use, GDP and Population

Growth: Evidence from India’, Energies, 14, p. 8333.

9. A. Raximov (2023) ‘The Impact of Economic Growth on Air Pollution in Uzbekistan: An Empirical Analysis’, Economic

Development and Analysis, 1, pp. 131–139.

10. S. Muqimov (2026) O‘zbekistonda karbonat angidrid emissiyasining makroiqtisodiy determinantlari: ARDL yondashuvi.

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.

11. J. Karimov (2024) ‘O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot rivojlanishi va ekologik barqarorlik masalalari’, O‘zbekiston iqtisodiy

tadqiqotlar jurnali, 2(5), pp. 55–63.

12. International Energy Agency (2024) CO₂ Emissions from Fuel Combustion. Available at: https://www.iea.org

13. World Bank (2024) World Development Indicators. Available at: https://data.worldbank.org

14. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi (2023) Statistik yillik to‘plam.

Downloads

Published

2026-05-01

How to Cite

Maxmayoqub, C. (2026). O‘ZBEKISTONDA IQTISODIY O‘SISH VA CO₂ EMISSIYASI: EKOLOGIK KUZNETS EGRI CHIZIG‘I (EKC) ASOSIDA TAHLIL. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20137042
Loading...