O‘ZBEKISTON AKSIYADORLIK JAMIYATLARI MOLIYAVIY KOEFFITSIYENTLARI TAHLILI

O‘ZBEKISTON AKSIYADORLIK JAMIYATLARI MOLIYAVIY KOEFFITSIYENTLARI TAHLILI

Authors

  • Mirsaid Norqulov

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.20236611

Keywords:

moliyaviy koeffitsiyentlar, likvidlik, to‘lov qobiliyati, rentabellik, ishbilarmonlik faolligi, DuPont tahlili, Altman Z-ko‘rsatkichi, aksiyadorlik jamiyati, Toshkent fond birjasi

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida listingdan o‘tgan aksiyadorlik jamiyatlarining moliyaviy
koeffitsiyentlari kompleks tahlil qilingan. Tadqiqot maqsadi — milliy emitentlarning likvidlik, to‘lov qobiliyati, rentabellik,
ishbilarmonlik faolligi va bozor qiymati koeffitsiyentlari dinamikasini 2020–2024-yillar oralig‘ida baholash hamda ularni
xalqaro etalon qiymatlar bilan qiyoslashdan iborat. Tadqiqotda Toshkent Respublika fond birjasida listingdan o‘tgan 18 ta
yirik aksiyadorlik jamiyatining auditdan o‘tgan yillik moliyaviy hisobotlari asos qilib olindi.
Tahlilda statistik, qiyosiy, DuPont dekompozitsiyasi usullari hamda Altman Z-ko‘rsatkichi modeli qo‘llanildi. Olingan
natijalar milliy emitentlarning o‘rtacha joriy likvidlik koeffitsiyenti 1,68 (etalon 2,0), o‘z kapitali rentabelligi (ROE) 12,4 %
(xalqaro o‘rtacha 13–15 %) hamda qarz/o‘z kapital nisbatining 1,73 ekanligini ko‘rsatdi. Altman Z-ko‘rsatkichi bo‘yicha
18 ta emitentdan 4 tasi “xavfli zona”da, 7 tasi esa “noaniqlik zona”sida joylashgani aniqlandi. Maqolada olingan natijalar
asosida korxonalarning moliyaviy barqarorligini yanada mustahkamlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Author Biography

Mirsaid Norqulov

Termiz davlat universiteti o‘qituvchisi,
iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)

References

1. Wall, A. (1919). Study of Credit Barometrics. Federal Reserve Bulletin, 5(3), 229–243.

2. Beaver, W. H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. Journal of Accounting Research, 4, 71–111.

3. Altman, E. I. (1968). Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. The Journal of

Finance, 23(4), 589–609.

4. Altman, E. I., & Hotchkiss, E. (2002). Corporate Financial Distress and Bankruptcy (3rd ed.). Hoboken, NJ: John Wiley

& Sons, 354 p.

5. Brown, S. J. (1979). The effect of estimation risk on capital market equilibrium. Journal of Financial and Quantitative

Analysis, 14(2), 215–220.

6. Penman, S. H. (2007). Financial Statement Analysis and Security Valuation (4th ed.). New York: McGraw-Hill Irwin,

754 p.

7. Damodaran, A. (2012). Investment Valuation: Tools and Techniques for Determining the Value of Any Asset (3rd ed.).

New York: John Wiley & Sons, 992 p.

8. Foulke, R. A. (2015). Practical Financial Statement Analysis (6th ed.). New York: McGraw-Hill, 580 p.

9. Soni, S., & Jain, A. (2020). Application of extended DuPont analysis in financial performance measurement. Journal of

Commerce and Accounting Research, 9(3), 14–22.

10. Лукасевич, И. Я. (2010). Финансовый менеджмент. Учебник. М.: Эксмо, 768 с.

11. Ковалёв, В. В. (2014). Финансовый анализ: методы и процедуры. М.: Финансы и статистика, 560 с.

12. Савицкая, Г. В. (2018). Экономический анализ хозяйственной деятельности предприятия (15-е изд.). М.:

ИНФРА-М, 649 с.

13. Wahlen, J. M., Baginski, S. P., & Bradshaw, M. T. (2018). Financial Reporting, Financial Statement Analysis, and

Valuation (9th ed.). Boston: Cengage Learning, 1296 p.

14. Воҳобов, А., Жумаев, Н. (2019). Молия назарияси: ўқув қўлланма. Тошкент: «Иқтисод ва молия», 348 бет.

15. Маликов, Т. (2018). Молия. Дарслик. Тошкент: «Iqtisod-Moliya», 472 бет.

16. Аметов, Ш. (2021). Акциядорлик жамиятларининг молиявий ҳолатини баҳолаш услубияти. «Молия ва банк

иши» журнали, 5(81), 38–47.

17. Ҳусанов, Р. (2023). Ўзбекистон акциядорлик жамиятларининг молиявий коэффициентлари: эмпирик таҳлил.

«Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар» журнали, 4, 95–108.

18. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 апрелдаги ПФ–5990-сон Фармони «2020–2025 йилларда

капитал бозорини ривожлантириш стратегияси тўғрисида». www.lex.uz

19. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисобот стандартлари. www.

mf.uz

20. Тошкент Республика фонд биржаси расмий веб-сайти ва йиллик ҳисоботлари (2020–2024). www.uzse.uz

21. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг молиявий статистика бюллетенлари (2020–2024). www.cbu.uz

22. Standard & Poor’s (2024). Industry Financial Ratios Benchmarks: Emerging Markets. New York: S&P Global Market

Intelligence.

Downloads

Published

2026-05-01

How to Cite

Norqulov , M. (2026). O‘ZBEKISTON AKSIYADORLIK JAMIYATLARI MOLIYAVIY KOEFFITSIYENTLARI TAHLILI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.20236611
Loading...